Προεκλογικόν

Ο κόσμος καίγεται και οι έλληνες κάνουν πρόωρες εκλογές. Μιά ματιά στις διεθνείς ειδήσεις (οι οποίες καταλαμβάνουν το 0.1% στα ελληνικά δελτία ειδήσεων) αρκεί να μας πείσει ότι έχουμε σοβαρά προβλήματα. Αντί να ασχοληθούμε με αυτά, αντί να ψηφίσουμε έστω με κριτήριο το ποιός διαθέτει τις καλύτερες προτάσεις γιά τα σημαντικά προβλήματα του καιρού μας, ψηφίζουμε με κριτήριο το ποιός είναι λιγότερο ανίκανος.

Έχουμε σαν δεδομένο ότι οι επόμενοι κυβερνήτες μας θα είναι βλάκες, ανίκανοι και διεφθαρμένοι και προσπαθούμε απεγνωσμένα να μειώσουμε το κακό. Ξεχνώντας ότι "οι ηλίθιοι πολιτικοί και οι βλάκες ψηφοφόροι είναι γεννημένοι ο ένας για τον άλλον".

Ο Περαστικός έγραψε ένα πολύ σωστό ποστ υπέρ της ψήφου προς τα μικρά κόμματα και ιδίως τους Οικολόγους Πράσινους. Ο cyrus έγραψε επίσης πολύ σωστά κατά της αποχής σαν μέθοδο διαμαρτυρίας. Οι 2 συνμπλογγερ επισημαίνουν ορθότατα, ότι η αποχή βοηθάει τα μεγαλύτερα κόμματα. Γράφουν ότι οι κυβερνήσεις συνασπισμού (μπορούν να) είναι δημιουργικές και ωφέλιμες γιά την Ελλάδα. Γράφουν ότι η ψήφος στα μικρά κόμματα δεν είναι μιά χαμένη ψήφος αλλά η απαρχή μιάς ουσιαστικής αλλαγής.

Σωστά όλα αυτά, αλλά δεν μου αρέσουν. Ψηφίζω γιά να γίνει κάτι, όχι γιά να μην γίνει. Θέλω να ψηφίσω έναν σωστό διαχειριστή της κρατικής εξουσίας, έναν troubleshooter. Δεν θέλω να ψηφίσω τον Χ ανίκανο γιά να μην πάρει αυτοδυναμία ο Ψ διεφθαρμένος.

Ο Περαστικός ελπίζει ότι οι Ο-Π θα έχουν ανάλογη πορεία με τα ευρωπαϊκά πράσινα κόμματα. Αυτά ξεκίνησαν στα τέλη του '70 (30 χρόνια πριν από μας) με πολύ μικρά ποσοστά, μπήκαν σιγά σιγά στα κοινοβούλια, επηρέασαν την νομοθεσία και έφεραν ( ; ) σημαντικές αλλαγές στις κοινωνίες των κρατών τους. Είμαι πολύ πιό απαισιόδοξος. Πιστεύω ότι αυτό δεν θα γίνει στην Ελλάδα - ούτε καν μακροπρόθεσμα. Εύχομαι σε όλους μας, να έχει ο Περαστικός δίκιο κι εγώ άδικο.
Ο λόγος της απαισιοδοξίας είναι η αντιστροφή αίτιου και αιτιατού. Τα ευρωπαϊκά πράσινα κόμματα, είχαν ήδη μεγάλο έρεισμα στην κοινωνία πριν καλά καλά δημιουργηθούν. Η γέννηση και η ανάπτυξη τους έδωσε πολιτική / κομματική παρουσία σε ένα κίνημα, που υπήρχε ΗΔΗ. Όταν οι γερμανοί πράσινοι έπαιρναν 3% στις πρώτες τους δημοτικές εκλογές (1981), ήδη ένα 10-12% της τοπικής κοινωνίας είχε ισχυρές περιβαλλοντικές ανησυχίες.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τέτοιες συνθήκες. Από το 3% που ψηφίζει Ο-Π μόνο το 1.5% έχει περιβαλλοντικές ανησυχίες. Οι υπόλοιποι ψηφίζουν Ο-Π σαν διαμαρτυρία προς τα μεγάλα κόμματα, Σύμφωνα με την ολόσωστη λογική του cyrus και του Περαστικού, η ψήφος στους Ο-Π είναι με τις παρούσες συνθήκες η καλύτερη επιλογή. Αλλά ένα κόμμα δεν μπορεί να μεγαλώσει με αυτήν την λογική. Δεν είναι δυνατόν να ψηφίζεις αιωνίως κάτι που δεν σε εκφράζει (την προστασία του περιβάλλοντος) μόνο και μόνο γιά να γλυτώσεις τον μπαμπούλα του δικομματισμού και την παγίδα της αποχής.

Και τι έγινε δηλαδή με την αποχή; Ενισχύσαμε τον Γιωργάκη και τον Κωστάκη. Ε, και; Η Ελλάδα έχει διεφθαρμένες και ανίκανες κυβερνήσεις τουλάχιστον από τον πόλεμο μέχρι σήμερα (γιά να μην πάμε πιό παλιά). Παρ' όλα αυτά, τα πάμε μιά χαρά. Ποιός διαμαρτύρεται; Ποιός θέλει ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ να αλλάξει οτιδήποτε; Ιδίως όταν η αλλαγή σημαίνει θυσίες του ίδιου; Εκτός από κάτι μικρογκρίνιες καφενειακού επιπέδου στα μπλογκς, εκτός από κάτι δημοσιογραφικά ευφυολογήματα στις εφημερίδες, δεν βλέπω πουθενά κάποιο κίνημα διαμαρτυρίας.

Δεν είναι ότι οι έλληνες δεν ξέρουν να διαμαρτύρονται. Πως κάηκε η Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβρη; Γιατί κλείνουν οι δρόμοι όταν μιά οποιαδήποτε συντεχνία θέλει να προστατέψει τα κεκτημένα της; Όταν τους καίει κάτι, οι έλληνες ξέρουν πολύ καλά να κατεβαίνουν στους δρόμους.
Το ότι κανείς δεν διαμαρτύρεται γιά μιά καλύτερη Παιδεία, γιά υποδομές, για την Υγεία, γιά την εξάλειψη της διαφθοράς, της ρεμούλας, γιά την αξιοκρατία, γιά την προστασία του περιβάλλοντος κ.α. σημαίνει ότι δεν τους καίει αρκετά.
Ποιός ενοχλείται που η αποχή ευνοεί τον δικομματισμό; Αφού εδώ και 60 χρόνια τα πάμε μιά χαρά.

Το κόμμα ΣΕΟΧ (= "Σας Έχω Όλους Χεσμένους") παίρνει σταθερά ένα 30% κάθε φορά. Βγάζει δηλαδή σχεδόν αυτοδύναμη κυβέρνηση. Η ελληνική κοινωνία απλά αδιαφορεί.

Έγραψε ο Καιρός (alias Γιώργος Τετράδης) ένα πανέξυπνο και ολόσωστο κείμενο γιά τις εκλογές των τελευταίων δεκαετιών. Το διακόσμησε με μιά άσχετη πλην όμορφη φωτογραφία της στεριάς όπως αυτή φαίνεται από την θάλασσα (θα εκδικηθώ σε λίγο ;-) ). Του έβαλε σαν τίτλο μιά παραφθορά από τους παλιούς στίχους του Μ. Θεοδωράκη: "Και συ λαε εκμαυλισμενε".
Ο Γιώργος είναι επώνυμος δημοσιογράφος και προτιμάει έναν ανώδυνο τίτλο. Εγώ σαν ανώνυμος μπλόγκερ μπορώ να γράψω τον σωστό τίτλο, όπως αυτός τραγουδιόταν για πολλά χρόνια: "Και συ λαέ μαλακισμένε, ψήφισες Καραμανλή".

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Αυτοί οι στίχοι του Νίκου Γκάτσου (γραμμένοι το 1976 μπαϊδεγουεη), ντυμένοι με την μουσική του Μάνου Χατζιδάκι δίνουν το στίγμα της σημερινής Ελλάδας.

Η παρακάτω φωτογραφία δείχνει την σημερινή Ελλάδα. Με εξαίρεση 10 άτομα που περπατάνε στα πρώτα 10 μέτρα από την αμμουδιά (μέχρι εκεί που πατώνουν) , οι έλληνες λένε "θάλασσα" και εννοούν "ξαπλώστρες".


Τι σχέση έχει η θάλασσα με τις εκλογές; Μα, τεράστια.
Είμαι απόλυτα πεισμένος, ότι μόνο αν οι έλληνες γίνουν ναυτικός λαός έχουν κάποια ελπίδα να δουν προκοπή. Μόνο αν το μάθημα της ναυπηγικής μπεί σαν υποχρεωτικό από την 1η Λυκείου θα αλλάξει κάτι.

Το πρώτο πράγμα που σε διδάσκει η θάλασσα είναι Ευθύνη. Δεν χωράνε λαμογιές, ούτε χατζηαβάτηδες ούτε κουτοπόνηροι σκυψοσβέρκηδες. Είσαι υπέυθυνος να κάνεις την δουλειά σου σωστά, αλλιώς θα πας στον πάτο μαζί με τους συντρόφους σου. Ελέγχεις τους άλλους και ελέγχεσαι (αυστηρά αλλά δίκαια) από όλους.

Το δεύτερο πράγμα που μαθαίνεις στην θάλασσα είναι η Δουλειά και η Υπομονή. Δεν γίνεσαι καπετάνιος σε 1 μέρα. Ούτε πλούσιος σε μιά μέρα. Πρέπει να φας ΠΟΛΥ αλάτι και πρέπει να το αξίζεις πραγματικά μέχρι να σε αναγνωρίσουν οι άλλοι σαν ανώτερο τους.
Πακέτο με την αξιοκρατία. Ο άξιος πάει μπροστά και γίνεται καπετάνιος. Με ανίκανο καπετάνιο θα βουλιάξουμε.

Το τρίτο πράγμα είναι ο Σεβασμός. Αν πάρεις την θάλασσα αψήφιστα, αν τολμήσεις να σκεφτείς "ωχ αδερφέ, και τι έγινε δηλαδής" θα σε πνίξει. Ο βυθός είναι γεμάτος κουφιοκεφαλάκηδες ωχαδερφιστές.
Δεν υπάρχει ρομαντισμός στην θάλασσα. Δεν μετράνε τα ωραία ηλιοβασιλέματα και η ποιητική διάθεση - μόνο με την αυστηρά τεχνοκρατική μέθοδο ταξιδεύεις. Δεν την σκαπουλάρεις "στο περίπου". Είτε θα κάνεις ακριβώς αυτό που είναι σωστό είτε θα κάνεις μπλουμ.

Η διάθεση να εξερευνήσεις καινούργια μέρη, να αφήσεις πίσω σου την σκονισμένη σιγουριά του δημόσιου υπάλληλου.
Η υποχρέωση να βοηθήσεις όποιον έχει την ανάγκη σου, χωρίς προσωπικό όφελος. Ακόμα κι αν κινδυνέψεις.
Η μαγκιά (τα guts, που λένε και τα εγγλεζάκια) να κάνεις κλειστή πλαγιοδρομία κατάμονος μεσοπέλαγα με 31.5 κόμβους αέρα.

Και πολλά, πολλά, πολά άλλα.

Βάλτε γιά 3 μήνες έναν 15χρονο πάνω σ' ένα οποιοδήποτε πλοίο. Και αν στα επόμενα 137 χρόνια αυτός ο 15χρονος θελήσει να γίνει δημόσιος υπάλληλος, να μου τρυπήσετε την μύτη.

Η θάλασσα είναι η λύση στο πολιτικό πρόβλημα της Ελλάδας. Όσο η πλαζ της πιό πάνω φωτογραφίας αποτελεί πραγματικότητα, δεν υπάρχει σωτηρία. Ότι και να ψηφίσουμε. Είτε ψηφίσουμε είτε απέχουμε.

Αν κάποτε οι έλληνες αρχίσουν να βλέπουν τον κόσμο από την οπτική γωνία που δείχνουν οι 3 πιο κάτω φωτογραφίες, ίσως έχουμε κάποια ελπίδα.

Laura

Η πρώτη φορά που ένιωσα την ιδέα ήταν στα 11 μου χρόνια. Ιούλιος Βερν, Ο Γύρος του Κόσμου σε 80 ημέρες. Χρειάστηκα άλλες 10 αναγνώσεις και πολλά χρόνια μέχρι να καταλάβω ότι η κεντρική ιδέα του βιβλίου είναι διαφορετική από τον τίτλο. Μέχρι να το καταλάβω, η ιδέα είχε αποτυπωθεί ανεξίτηλα μέσα μου.
Η δεύτερη ώθηση ήταν πολύ δυνατότερη και ήρθε πάλι από τον Ι. Βερν. 20.000 Λεύγες υπό την Θάλασσα. Και εδώ το κεντρικό θέμα είναι άλλο, ο γύρος του κόσμου όμως υπάρχει σαν βασικό στοιχείο της ιστορίας.

Με πρότυπο τον Πλοίαρχο Νέμο - αλλά και επειδή μου ταίριαζε στον χαρακτήρα - άρχισα τις μοναχικές εξορμήσεις στα 14 μου. Στην αρχή στην ξηρά και γιά μισή μέρα, μετά στην ξηρά πολυήμερες, μετά στην θάλασσα με συνοδεία. Στο τελευταίο στάδιο, το πιό απαιτητικό, πολυήμερα ταξίδια στην θάλασσα μόνος μου. Αυτό έγινε γιά πρώτη φορά όταν ήμουν 18, έχει ξαναγίνει από τότε περισσότερες φορές από όσες θα μπορούσα νε μετρήσω και αποτελεί πάντα μιά ξεχωριστή εμπειρία. Στις ελάχιστες στιγμές της ζωής μου που έχω πλησιάσει την απόλυτη ευτυχία ήμουν μόνος πάνω σ' ένα πλοίο, μόνο με την θάλασσα γύρω μου.

Αν και οι ιδέες του Ι. Βερν είναι ακόμα μέσα μου, δεν έχω κάνει τον γύρο του κόσμου. Έχω ταξιδέψει όμως στις "7 θάλασσες" :-) Εξ' άλλου, ο γύρος του κόσμου διά θαλάσσης είναι αδύνατος. Πάνω στον Ισημερινό, η Αφρική κόβει τον θαλασσινό δρόμο, ενώ λίγο πιό βόρεια η Αμερική, η Αφρική και η Ασία κάνουν το μεγαλύτερο κομμάτι του κύκλου στεριανό.
Όλα τα ταξίδια τα έκανα από μιά εσωτερική ανάγκη. Τυχαίνει να μην πολυταιριάζω με τους ανθρώπους, τυχαίνει να έχω γιά πρότυπο τον Πλοίαρχο Νέμο, τυχαίνει να μου αρέσει η θάλασσα. Αλλά αυτά δεν με κάνουν ούτε καλύτερο ούτε ανώτερο από οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο. Ούτε επιδιώκω κάποιο υλικό όφελος από αυτά.

Το αντίθετο συμβαίνει με τους επαγγελματίες. Υπάρχει μιά ολόκληρη βιομηχανία "Γύρων του Κόσμου", με αποκλειστικό γνώμονα το κέρδος. Το υλικό κέρδος δεν είναι κατακριτέο στα μάτια μου. Μιά χαρά επαγγελματίες είναι οι άνθρωποι. Από τεχνική σκοπιά είναι μάλιστα αξιοθαύμαστοι. Αυτά που καταφέρνουν είναι κλάσεις ολόκληρες πιό πάνω από αυτά που μπορεί να καταφέρει ένας απλός ανθρωπάκος σαν εμένα.
Αλλά είναι τελείως διαφορετικό πράγμα να κάνεις τον Γύρο του Κόσμου (είτε οποιοδήποτε άλλο μοναχικό ταξίδι) επειδή νιώθεις μιά εσωτερική ανάγκη να σε σπρώχνει και τελείως διαφορετικό επειδή κάποιος σε πληρώνει γι' αυτό.

Υπάρχουν λοιπόν κάμποσοι επαγγελματικοί γύροι του κόσμου. Γιά monohulls, γιά καταμαράν, γιά μεγάλα πληρώματα (15-20 άτομα), γιά μικρά πληρώματα (2-3), γιά single handed (μόνος σου), με ανάποδη φορά (σημ. ο πλανήτης και το κλίμα προσφέρουν μιά ευνοική φορά γιά τον κύκλο).
Ουσιαστικά όλοι αυτοί οι γύροι του κόσμου είναι περικυκλώσεις της Ανταρκτικής. Μόνο ο 60ς νότιος παράλληλος προσφέρει έναν πλήρη κύκλο αποκλειστικά με θάλασσα. Ήδη από τον 55 νότιο σε "κόβει" η Αμερική και στον 65 νότιο ξεκινάει η Ανταρκτική (Ν. πολικός κύκλος).
Οι γύροι της γής λοιπόν ξεκινάνε από κάποια πολυπληθή ευρωπαική πόλη εξ' αιτίας των θεατών και των διαφημίσεων, κατεβαίνουν όλη την διαδρομή μέχρι τον 60 νότιο παράλληλο, φέρνουν γυροβολιά την Ανταρκτική και ξαναανεβαίνουν στην Ευρώπη γιά τον τερματισμό.
Δεν τα γράφω υποτιμητικά αυτά. Οι επιδόσεις αυτών των ανθρώπων είναι τεχνικά επιτεύγματα, ασύλληπτα γιά τον μέσο άνθρωπο. Σημειώνω μονάχα, ότι η έκφραση "Γύρος του Κόσμου" μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο γιά κέρδος. Μιλάω γιά Χοντρά Λεφτά.

Να μην ξεχάσω και τους μοναχικούς θαλασσόλυκους που γυρνάνε τον κόσμο όχι με την μορφή αγώνα αλλά με την μορφή εξερεύνησης. Αυτοί οι γύροι κρατάνε 2 έως 4 χρόνια και περιλαμβάνουν στάσεις σε πολλές χώρες. Και εδώ ο γνώμονας είναι το κέρδος, αφού αυτοί οι θαλασσοπόροι μεταφράζουν τις εμπειρίες τους σε πωλήσεις βιβλίων, σεμινάρια, ρόλους συμβούλου, διαφημίσεις κ.α. Και πολύ καλά κάνουν.

Κάνω εδώ μιά αναγκαία παρένθεση.
Στην Ελλάδα είναι αδιανόητο να κερδίζει κανείς λεφτά σαν ιστιοπλόος η σαν θαλασσοπόρος. Οι έλληνες είναι ένας λαός γεωργών, τσοπάνηδων και τυροκόμων. Όταν ο έλληνας λέει "πάμε στην θάλασσα" εννοεί ότι θα πάει σε μιά αμμουδιά με ξαπλώστρες και θα πιεί μπύρες αλειφόμενος με άγρια λάδια καρύδας και ακούγοντας μουσική στην διαπασών. Οι πιό ψαγμένοι τσοπάνηδες θα μπουν σε ένα αυτοκίνητο και θα διασχίσουν τις χιλιάδες ρεματιές και ραχούλες μέχρι να βρουν (αν βρουν) κάποια "ερημική" παραλία. Η οποία θα είναι ερημική είτε επειδή είναι χάλια είτε επειδή τα ξενοδοχεία και οι ξαπλώστρες θα έρθουν το επόμενο καλοκαίρι.

Γυρνώντας από τις διακοπές του, ο τυπικός τσοπάνης θα δημοσιεύσει - αν διαθέτει μπλογκ - ωραιότατες φωτογραφίες από τις παραλίες και την θάλασσα, όπως αυτά φαίνονται από την στεριά. Δεν έχω δει ούτε μιά φωτογραφία σε ελληνικό μπλογκ, που να δείχνει την στεριά όπως αυτή φαίνεται από την θάλασσα.
Με μοναδική και φωτεινή εξαίρεση ετούτον εδώ, στον οποίο βγάζω το καπέλο.

Πικάντικη λεπτομέρεια: οι θαλασσινοί λαοί (άγγλοι, ολλανδοί, νορβηγοί) δεν έχουν διπλώματα θαλασσοπορίας. Το να ταξιδεύεις στην θάλασσα είναι γι' αυτούς τόσο αυτονόητο ώστε δεν χρειάζεται να αποδείξεις τις ικανότητες σου. Αν ένας εγγλέζος ή ένας ολλανδός θελήσει να γίνει τσοπάνης, πρέπει να σπουδάσει, να δώσει εξετάσεις και να πάρει δίπλωμα τσοπάνη. Αν θέλησει να ξανοιχτεί με ένα πλοίο στην θάλασσα, δεν χρειάζεται δίπλωμα θαλασσοπόρου. Στην Ελλάδα ισχύουν ακριβώς τα αντίθετα. Από εκεί αναγνωρίζουμε, ποιός είναι ναυτικός λαός και ποιός όχι.

Δεν είναι κατακριτέο να μην είναι κάποιος ναυτικός λαός. Μια χαρά αξιοπρεπές επάγγελμα είναι ο τσοπάνης και ο γεωργός. Αλλά όποιος δεν είναι ναυτικός λαός δεν μπορεί να διανοηθεί τα τεράστια ποσά που κυκλοφορούν στην επαγγελματική / αθλητική θαλασσοπορία.
Οι ιστιοπλοικοί αγώνες συγκεντρώνουν τα τρίτα μεγαλύτερα διαφημιστικά έσοδα κάθε χρόνο. Τους ξεπερνάει μόνο το παγκόσμιο πρωτάθλημα ποδοσφαίρου και οι ολυμπιακοί αγώνες. Επόμενοι με μεγάλη διαφορά στην 4η θέση έρχονται οι αγώνες αυτοκινήτου (Φόρμουλα 1 κ.α. ). Αυτά τα στοιχεία δείχνουν το πόσο δημοφιλής είναι η θαλασοπορία στις άλλες χώρες. Το πόσο ελκυστική φαίνεται η ιδέα του Γύρου του Κόσμου σε τόσους πολλούς ανθρώπους - πλην ελλήνων.

Κλείνει η παρένθεση, επιστρέφω στον επαγγελματικό γύρο του κόσμου.

Με σκοπό την προσέλκυση ακόμα περισσότερων διαφημιστικών εσόδων, δημιουργήθηκε μιά καινούργια κατηγορία "γύρος του κόσμου" και προστέθηκε στις τόσες που υπάρχουν. Η κανούργια κατηγορία είναι γιά έφηβους. Ημι-επίσημος τίτλος "ο νεώτερος άνθρωπος που έκανε μόνος του τον γύρο του κόσμου". Μετράει η ηλικία που έχει κάποιος κατά τον τερματισμό - ένας γύρος μπορεί να κρατήσει και 4 χρόνια είπαμε.

Σήμερα ο αμερικάνος Zac Sunderland (17 χρονών) κρατάει τον τίτλο. Παρά λίγο να τον χάσει από την αυστραλέζα Jessica Watson (16), αλλά η τελευταία τράκαρε λίγο πριν τον τερματισμό.
Η επόμενη ανταγωνίστρια βρίσκεται στα σκαριά και είναι η 13χρονη ολλανδή Laura Dekker. Αν καταφέρει να ξεκινήσει, θα τερματίσει μάλλον όταν θα είναι 15 χρονών. Προς το παρόν έχει προβλήματα με την ολλανδική δικαιοσύνη, η οποία αφαίρεσε την κηδεμονία από τους φυσικούς της γονείς και την έκλεισε σε άσυλο. Απαγορεύοντας της το ταξίδι, γιά να την προστατεύσει. Ο πατέρας της Laura έχει επιδοθεί σε έναν λυσσώδη δικαστικό αγώνα, οι δικαστές το ξέρουν ότι έχουν άδικο. Αλλά τρενάρουν την υπόθεση όσο μπορούν, μέχρι να περάσει λίγος χρόνος και να χάσει η Laura την ευκαιρία να είναι η νεώτερη.

Η 13χρονη Laura γεννήθηκε πάνω σε πλοίο, μεγάλωσε πάνω σε πλοίο και έχει ταξιδέψει πάμπολλες φορές μόνη της. Δεν αμφιβάλλω καθόλου ότι έχει τις ικανότητες αλλά και την θέληση να κάνει αυτό το ταξίδι. Σαν κάποιος που στην ίδια ηλικία είχε κάψει τα κύτταρα του μυαλού του με την ιστορία του Πλοίαρχου Νέμο, καταλαβαίνω απόλυτα την Laura - και την θαυμάζω.

Το μόνο που με ενοχλεί στην ιστορία της είναι η εμπορευματοποίηση. Όλο αυτό γίνεται επειδή μερικοί μαρκετίστες θέλουν να βγάλουν λεφτά από το νεανικό κοινό. Εφευρίσκουν νεανικούς πρωταγωνιστές όπως η Laura γιά να προσελκύσουν έφηβους στην θάλασσα.
Από την άλλη μεριά, καλύτερα να δίνεις πρότυπα σαν την Laura στους έφηβους. Καλύτερα να τους δείχνεις την φυγή, την εξερεύνηση, την ευθύνη, την αρμονία με τα φυσικά στοιχεία. Σε σύγκριση με τα διάφορα ξέκωλα που διαφημίζουν την παρθενία τους (Μπρίτνευ Σπήαρς την έλεγαν; ), σε σύγκριση με τα νιντέντο και τα ριαλιτοπαίχνιδα, μακάρι 1000 φορές να γίνει η Laura πρότυπο γιά τους έφηβους.
Αλλά τι φταίει το κορίτσι - που θα μπορούσε να είναι εγγονή μου - να θυσιάσει την εφηβεία της στον βωμό του μάρκετιγκ;

Ο γύρος του κόσμου δεν είναι παιχνίδι. Είναι μιά συγκλονιστική εμπειρία. Μεγάλοι και "φτασμένοι" ενήλικες γίνονται άλλοι άνθρωποι μετά από ένα τέτοιο ταξίδι. Το δυσκολότερο δεν είναι το ίδιο το ταξίδι. Το δυσκολότερο είναι να αντιμετωπίσεις τον κόσμο μετά την επιστροφή σου. Όταν έμπειροι ενήλικες θαλασσοπόροι επιβιώνουν με δυσκολία στον κόσμο των στεριανών, πως θα τα καταφέρει μιά έφηβη;

Γι'αυτό είμαι με το μέρος των δικαστών σε αυτήν την ιστορία. Είμαι σίγουρος ότι η Laura θα κάνει σύντομα το ταξίδι που ονειρεύεται. Της το εύχομαι ολόψυχα και θα ήθελα να είχα κάνει το ίδιο. Αλλά το άν θα είναι η νεώτερη στην ιστορία ή όχι δεν παίζει κανέναν ρόλο - εκτός γιά τους διαφημιστές και τους μαρκετίστες. Αυτοί ας μείνουν στην άκρη.

Newspeak

Ο Όργουελ έγραφε στο 1984 - πολύ σωστά - ότι ο απόλυτος έλεγχος μπορεί να επιτευχθεί μόνο άν το καθεστώς ελέγχει και την γλώσσα. Γι' αυτό το εφιαλτικό καθεστώς στο 1984 είχε εφεύρει την νιουσπήκ.
Πρόσφατα είχα την δυσάρεστη εμπειρία της επιβεβαίωσης αυτής της οργουελιανής φράσης. Δίνω τις λεπτομέρειες της συγκεκριμένης εμπειρίας λίγο παρακάτω στο ποστ, αλλά ξεκινάω με κάποιες άλλες σκέψεις.

Πιό σημαντικό από την νιουσπήκ είναι το πως αντιδράμε εμείς. Τι αν(τ)οχές έχουμε. Έγραψα στο προηγούμενο ποστ ότι δεν πιστεύω σε θεωρίες συνωμοσίας. Δεν πιστεύω δλδ. ότι υπάρχουν κάποιοι "Αλλοι" που θέλουν να μας ελέγξουν. Μακάρι να υπήρχαν αυτοί οι "Άλλοι", θα είχαμε τουλάχιστον έναν συγκεκριμένο εχθρό να πολεμήσουμε. Θα μπορούσαμε να καταστρώσουμε ένα σχέδιο δράσης και να αντισταθούμε. Τώρα μας απειλεί ο γείτονας της διπλανής πόρτας και δεν το ξέρει ούτε ο ίδιος - πόσο μάλλον μέχρι να το καταλάβουμε εμείς. Πως, με τι σχέδιο να το αντιμετωπίσουμε αυτό;

Δίνω πιό κάτω ένα παράδειγμα (γιά την ακρίβεια, πρόκειται γιά 3 κείμενα) από νιουσπήκ. Πρόκειται γιά δελτία τύπου που εξέδωσε την περασμένη άνοιξη το ελληνικό Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Είμαι σχεδόν σίγουρος ότι ο ανίκανος δημοσιογραφίσκος που τα συνέταξε δεν είχε καμμία πρόθεση να ελέγξει μυαλά. Αμφιβάλλω αν ξέρει καν τον όρο νιουσπήκ.
Κι όμως τα κείμενα του αποτελούν κλασσικό παράδειγμα του ορισμού της νιουσπήκ που δίνει ο Όργουελ. Να εννοείς τα τελείως αντίθετα πράγματα από αυτά που γράφεις.

Εκείνο που με τρομάζει περισσότερο κι από τα ίδια τα κείμενα είναι οι αντιδράσεις. Δεν υπήρξε καμμία. Νάδα, νιέτ, ντιπ. Δεν έχει πολιτικούς εχθρούς αυτό το υπουργείο και ο υπουργός του; Γιατί δεν πήρε κανένας αυτά τα κείμενα να τα ξετινάξει; Στο κάτω κάτω, τα δελτία τύπου γράφονται από δημοσιογράφους (ο συγκεκριμένος ΣΙΓΟΥΡΑ διορίστηκε με μέσον) και απευθύνονται πρώτιστα σε δημοσιογράφους. Γιατί δεν διαμαρτυρήθηκε κανένας; Γιατί δεν εκμεταλλεύτηκε η αντίθετη πολιτική παράταξη το γεγονός;

Στην Ελλάδα η νιουσπήκ θεωρείται νορμάλ. Τα κειμενάκια αυτά από μόνα τους δεν αποτελούν έλεγχο των σκέψεων μας. Ούτε ήταν αυτή η πρόθεση του δημιουργού τους. Αλλά από την στιγμή που η κοινωνία μας αποδέχεται την νιουσπήκ σαν κάτι απλό και καθημερινό, την κάτσαμε την βάρκα. Από χέρι.
Από την στιγμή που κάποιος διαστρέφει την πραγματικότητα (χρησιμοποιώντας μάλιστα το ισχυρότερο όπλο: την γλώσσσα) και κανένας δεν το αντιλαμβάνεται καν, ο νοητικός έλεγχος είναι πολύ κοντά.

Το θέμα των 3 αυτών δελτίων τύπου - συνολικά 6 σελίδων - είναι αδιάφορο. Γιά την Ιστορία αναφέρω ότι το θέμα ήταν η προστασία των (αδέσποτων) ζώων. Θα μπορούσαν όμως να είναι οι φωτιές, οι καλλιέργειες ή οτιδήποτε άλλο.

Το περιεχόμενο των 3 δελτίων τύπου είναι τυπικό παράδειγμα νιουσπήκ. Αντί να πληροφορήσει το υπουργείο τους πολίτες πάνω σ' ένα συγκεκριμένο θέμα - ως ώφειλε, γι' αυτό τους πληρώνουμε -, επιδίδεται σε έναν εμετικό λιβανωτό του υπουργού. Έναν δεκάρικο, ένα λογίδριο αντάξιο του Κιμ Ιλ Σουνγκ, που στην Β. Κορέα τον αποκαλούν (υποχρεωτικά εννοείται) "μεγάλο πατερούλη", "μεγάλο οδηγητή" ή κάτι παρομοίως ηλίθιο.

Υποτίθεται ότι ένα δελτίο τύπου είναι ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ από την εξουσία προς τους πολίτες πάνω σ' ένα θέμα. Στοιχεία, Γεγονότα, Αποφάσεις. Τα συγκεκριμένα "δελτία τύπου" αποτελούνται από 6 σελίδες λιβάνισμα προς τον κο. υπουργό. Πόσο καλός είναι, πόσο ευαίσθητος στα προβλήματα μας, πόσο μας αγαπάει (το γράφει επί λέξει αυτό). Το ότι μας μίλησε, μας υποσχέθηκε, μας διαβεβαίωσε ότι να, εδωνά, τώρα, σύντομα, προσεχώς θα επιληφθεί του προβλήματος μας και όλα θα γίνουν μέλι-γάλα.

Αν ο κος. υπουργός θέλει να μας πείσει γιά το πόσο καλός είναι, γιατί δεν κάνει μιά προεκλογική καμπάνια με δικά του λεφτά; Ας γεμίσει - με έξοδα του - την Αθήνα με αφίσες. Γιατί θα πρέπει να μας ενημερώνει ένα κρατικό δελτίο τύπου - με έξοδα του ελληνικού κράτους - γιά το πόσο καλός είναι ο κος. υπουργός;

Αααααα, μην ξεχάσω. Εκτός από το πόσο άξιος είναι ο κος. υπουργός, τα δελτία τύπου επιμένουν στην ιστορική θέση ότι η Ελλάδα έδωσε τα φώτα του πολιτισμού σε όλον τον κόσμο. Αν αυτό έχει σχέση με το θέμα - υπενθυμίζω ότι το θέμα ήταν η προστασία των ζώων -, τότε εγώ είμαι η Πάμελα Άντερσον (γνωστή φιλόζωη ακτιβίστρια).
Μπορεί να τους πληρώνουμε κάτι παραπάνω, μπορεί να μην μαθαίνουμε τίποτα γιά το θέμα που μας ενδιαφέρει, αλλά μας τονώνουν το εθνικό φρόνημα.

Δεν με ενδιαφέρει η πολιτική διάσταση του γεγονότος. Το ότι όλοι οι πολιτικοί είναι άχρηστοι, ανίκανοι και ότι βάζουν χέρι στον κρατικό κορβανά το ήξερα από πριν. Μπανάλ πράγματα. Δεν με ενδιαφέρει ούτε ο συγκεκριμένος υπουργός ούτε τα συγκεκριμένα δελτία τύπου.

Εκείνο που με κάνει ν' ανατριχιάζω είναι η νιουσπήκ.
"Η ελευθερία είναι σκλαβιά" έγραφε ο Όργουελ.

"Η εργασία σε κάνει ελεύθερο" έγραφαν οι ναζί στην είσοδο του Άουσβιτς.

"Θα σας ενημερώσω γιά την προστασία των ζώων. Είμαι πολύ καλός, πολύ ικανός, σας αγαπάω, σκύβω πάνω από τα προβλήματα σας και θα κάνω σύντομα κάτι γι' αυτά. Και η Ελλάδα έδωσε τα φώτα του πολιτισμού στον κόσμο" γράφει ο υπουργός μας.
Νιουσπήκ και πάσης ΕΛλάδος.

Και κανένας δεν το παίρνει χαμπάρι. Εν έτει 2009 κανένας δεν διαμαρτύρεται γιά την διαστροφή της πραγματικότητας, γιά την προσβολή της Λογικής. Κανένας ( ; ) δεν καταλαβαίνει ότι όποιος ελέγχει την γλώσσα μας, ελέγχει και την σκέψη μας.

Το 1984 είναι εδώ.

Υ.Γ. Αφήνω εντελώς απ' έξω την μορφή των κειμένων. Ασυνταξίες, γλωσσικά λάθη (τέτοια, που να τα αναγνωρίζω εγώ ο μαθηματικός από μακρυά), προτάσεις χωρίς ρήμα, δευτερεύουσες προτάσεις μέσα σε πρωτεύουσες (που βρίσκονται μέσα σε άλλες δευτερεύουσες κ.ο.κ. ), λάθος αντωνυμίες κλπ. κλπ.
Το οποιοδήποτε αλβανάκι στην 3η τάξη του Δημοτικού Σχολείου Κυψέλης γράφει καλύτερες και πιο κατανοητές εκθέσεις από αυτά τα "δελτία τύπου".

1984

Ανήκω στην - μάλλον μεγάλη - ομάδα των ανθρώπων, που πιστεύουν ότι το 1984 του Όργουελ και το Matrix των αδελφών Wachowski δείχνουν την μάλλον αισιόδοξη άποψη. Με την διαφορά ότι δεν πιστεύω σε θεωρίες συνωμοσίας.

Στο 1984 του Όργουελ παρουσιάζεται ένα απολυταρχικό καθεστώς, με πλήρη έλεγχο της ανθρώπινης σκέψης. Το τεχνικό μέσον ελέγχου είναι η αμφίδρομη τηλεόραση, που είναι πανταχού παρούσα και υποχρεωτικά σε λειτουργία. Όλοι ελέγχονται - ακόμα και στον ύπνο τους - από κάποιον χαφιέ.
Η πιό μοντέρνα εκδοχή του 1984 είναι το Matrix. Εδώ τον ρόλο του απολυταρχικού καθεστώτος τον αναλαμβάνουν "οι μηχανές", ένας πολύ γενικός και θολός όρος. Το τεχνικό μέσον ελέγχου είναι η εικονική πραγματικότητα που προβάλλεται απ' ευθείας στους νευρώνες του εγκεφάλου των θυμάτων.

Το κοινό σημείο ανάμεσα στο 1984 και το Matrix είναι ο απόλυτος έλεγχος. Η αντίληψη, ότι η ζωή μας δεν είναι δική μας. Ότι κάνουμε, ακόμα και ότι σκεφτόμαστε, το αποφασίζουν άλλοι γιά τα δικά τους συμφέροντα. Όποιος τολμήσει να είναι διαφορετικός, εξοντώνεται. Στο οργουελιανό 1984 ο ήρωας εξοντώνεται επιτυχώς. Στο χολυγουντιανό Matrix σώζεται στο τσακ.

Η διαφορά μου από τους υπόλοιπους απαισιόδοξους είναι ότι εκείνοι βλέπουν έναν κεντρικό εχθρό, εγώ όχι. Οι θεωρίες συνωμοσίας λένε ότι θέλουν να μας ελέγξουν "οι μηχανές" (ότι και να περιλαμβάνει αυτό), η κυβέρνηση, το καθεστώς, οι εβραίοι, η λέσχη Μπιλντενμπεργκ, η ΣΙΑ, είτε κάποια μυστική και επικίνδυνη οργάνωση. Δεν πιστεύω σε θεωρίες συνωμοσίας και δεν έχω κεντρικό εχθρό. Οι προσπάθειες απόλυτου ελέγχου είναι υπαρκτές, αλλά εκείνος που θέλει να επιβάλλει τον έλεγχο δεν είναι κάποια οντότητα έξω από εμάς, είναι η ανθρωπότητα γενικά.

Η Κόλαση είναι οι Άλλοι.

Το τεχνικό μέσον γιά τον απόλυτο έλεγχο είναι το ιντερνέτ. Ένα αμφίδρομο μέσον (σαν την τηλεόραση του Όργουελ), που προσεχώς θα γίνει υποχρεωτικό. Δεν χρειάζονται νόμοι γι' αυτό. Όλοι οι "προοδευτικοί" τσιρίζουν να μπει το 'νετ στα σχολεία, ει δυνατόν από το Δημοτικό. Αρκεί να υποβιβάσεις όποιον δεν έχει ιντερνέτ σε πολίτη γ' κατηγορίας, και το θέμα έληξε.

Μερικά σκόρπια στοιχεία.
-- Τον περασμένο Ιούνη έγιναν εκλογές στο Ιράν, που συνοδεύτηκαν από ταραχές στους δρόμους. Είναι πασίγνωστο ότι οι αμερικάνοι θέλουν να ρίξουν την τωρινή ιρανική κυβέρνηση, χωρίς να στείλουν στρατό. Οι ιρανοί διαδηλωτές χρησιμοποίησαν κατά κόρον το Twitter γιά να περιγράψουν την κατάσταση στους δρόμους της Τεχεράνης. Η αμερικάνικη κυβέρνηση *παρακάλεσε* την ιδιοκτήτρια εταιρεία, να αναστείλει ένα σέρβις των μηχανημάτων που ήταν προγραμματισμένο γιά τον Ιούνη, προκειμένου να μην διαταραχτεί η λειτουργικότητα του Twitter.

-- Αρχές Αυγούστου δημιουργήθηκαν χοντρά προβλήματα στην λειτουργία του Twitter και του Youtube. Τα προβλήματα τα δημιούργησαν ρώσοι χάκερ, με σκοπό να σταματήσουν αυτά τα σαιτ για μερικές μέρες. Τις ίδιες ακριβώς μέρες που οι ρώσοι ετοιμάζονταν να εισβάλλουν (ξανά) στην Γεωργία με αφορμή την Οσσετία. Το αν οι χάκερ ήταν υπάλληλοι του Πούτιν ή "απλά" εθνίκια δεν το ξέρουμε.

Όλα αυτά γεννάνε πολλές ερωτήσεις γύρω από τον έλεγχο εγκεφάλων μέσω ίντερνετ. Γιά να φτάσει κοτζαμ αμερικάνικη κυβέρνηση να παρακαλάει γιά κάτι (δηλαδή την "ενημέρωση" μέσω Twitter), σημαίνει ότι το θεωρεί θεμελιώδες. Γιά να φτάσει κοτζαμ Πούτιν να στείλει τα τσιράκια του να καταστείλουν την λειτουργία του Youtube, σημαίνει ότι το υπολογίζει γιά σοβαρό αντίπαλο.
Παράλληλα, όλα δείχνουν ότι οι επαναστάσεις και οι αλλαγές είναι πλέον αδιανόητα χωρίς το ιντερνέτ. ΟΚ, και το 1821 είχαμε τους φιλέλληνες που μας βοήθησαν κατά των τούρκων. Αλλά πρώτα ξεσηκώθηκαν οι σκλάβοι και μετά ήρθε η υποστήριξη απ' έξω. Σήμερα οι επαναστάσεις συμβαίνουν πρώτα (και κύρια; ) στο ιντερνέτ και στα media και μετά στους δρόμους και στα βουνά.

Παρένθεση: το 'νετ είναι θεωρητικά πλουραλιστικό. Γιά κάθε γνώμη υπέρ ενός θέματος θα υπάρχει και μιά γνώμη κατά. Πρακτικά αυτό δεν ισχύει. Το 'νετ είναι ο κατ' εξοχήν τόπος της ανεξακρίβωτης πληροφορίας. Ακριβώς επειδή μπορεί ο καθένας να γράφει ότι θέλει. Έστω ότι ο μπλόγγερ Χ γράφει κάτι σωστό. Μπορώ πολύ εύκολα να βάλω την κλίκα μου να τον διασύρει, να σπείρω ψέμματα και συκοφαντίες εναντίον του, να δημοσιεύσω τα 20πλάσια κείμενα από εκείνον με αντίθετες απόψεις.
Πολλοί αισιόδοξοι έχουν παρομοιάσει το ιντερνέτ με την αρχαία, ιδανική Δημοκρατία. Εγώ το βλέπω κυρίως σαν οχλαγωγία. Ο καθένας λέει ότι θέλει, όποτε θέλει, χωρίς στοιχεία. Από τα παραδείγματα του παρελθόντος ξέρουμε πόσο εύκολα χειραγωγείται ο όχλος και πόσο καταστροφικές αποφάσεις μπορεί να πάρει.
Ο πλουραλισμός του ιντερνέτ επιβεβαιώνει λοιπόν την άποψη μου γύρω από τον έλεγχο και την χειραγώγηση. Κλείνει η παρένθεση.

Μερικά ερωτήματα ακόμα.
-- Όλες αυτές οι πλατφόρμες επικοινωνίας και ενημέρωσης είναι καταστροφικά ζημιογόνες. Ο blogger, η wordpress, το twitter, το facebook, το youtube είναι μαύρες τρύπες κολοσσιαίων χρηματικών ποσών. Μόνο το ηλεκτρικό ρεύμα γιά τους servers του youtube κοστίζει 40.000 δολλάρια την ημέρα. Τα διαφημιστικά έσοδα είναι μύθος. Δεν υπάρχουν. Όλες οι μαρκετίστικες προσπάθειες του facebook να πλασσάρει διάφορα προιόντα έπεσαν στο κενό, συνοδευόμενες από φανατικές αντιδράσεις των χρηστών του. Καμμία από αυτές τις πλατφόρμες δεν έχει αξιόλογα έσοδα.
Θεωρητικά μπορεί η Google να κερδίζει τόσα από την μηχανή αναζήτησης ώστε να συντηρεί και τον ζημιογόνο blogger. Το ερώτημα είναι, γιατί επιμένει να τον συντηρεί. Και καλά η Google που έχει έσοδα από άλλες πηγές. Οι υπόλοιποι από που τα παίρνουν;

Ποιά επιχείρηση μπορεί (α) να μην έχει κερδίσει ποτέ ούτε ένα σεντς, (β) να χάνει κάθε χρόνο 20 - 30 εκατομμύρια δολλάρια σε μετρητό, (γ) να μην έχει ελπίδα να κερδίσει τίποτα στο κοντινό μέλλον και (δ) να εξακολουθεί να λειτουργεί;
Εδώ έχουμε τουλάχιστον 5 τέτοιες εταιρείες, που ρεζιλεύουν κάθε έννοια της οικονομικής επιστήμης. Το facebook και μόνο αποτιμάται για 15 δισεκατομμύρια δολλάρια. Ποιός είναι τόσο τρελός να επενδύει αυτά τα κολοσσιαία ποσά σε κάτι που ούτε κερδίζει λεφτά ούτε έχει προοπτική να κερδίσει ποτέ;

Η μόνη "αξία" που μαζεύει το facebook είναι τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών του. Οι άλλες πλατφόρμες δεν επικεντρώνονται τόσο πολύ στην συλλογή προσωπικών δεδομένων, αλλά στην συλλογή πληροφοριών γύρω από τους χρήστες τους. Ξέρουν που βρίσκονται οι χρήστες, τι βλέπουν, τι συζητάνε, τι τους απασχολεί, τι αγοράζουν κλπ. κλπ.

Το απολυταρχικό καθεστώς στο 1984 θα έδινε ΠΟΛΛΑ γιά ένα facebook και ένα twitter, όπου το κάθε βλαμμένο αναφέρει (με ακρίβεια 5 - 10 λεπτών μάλιστα) το που βρίκεται, τι κάνει, τι βλέπει και τι σκέφτεται. Δεν χρειάζονται καν χαφιέδες, η πληροφορία έρχεται από μόνη της και οικειοθελώς.

Εδώ υπάρχουν ενστάσεις. Κάποιος απλοϊκός ίσως σκεφτεί "Σιγά το πρόβλημα. Και τι έγινε δηλαδή αν πάρω ένα ψευδώνυμο και δηλώσω ότι αυτήν την στιγμή βρίσκομαι στην Άμφισσα και αγοράζω ελιές; Πουθενά δεν βλέπω τον έλεγχο του Όργουελ και του Matrix".
Πρώτον τα περί ψευδωνύμου ας τα ξεχάσουμε. Με μικρή σχετικά προσπάθεια μπορεί ο καθένας να βρει ποιός κρύβεται πίσω από οποιοδήποτε ψευδώνυμο. Αυτό ισχύει *κυρίως* γιά το facebook, αλλά και γιά τις υπόλοιπες πλατφόρμες.
Δεύτερον, είναι λάθος να βλέπουμε μόνο τις μικροσκοπικές, δικές μας, ανθρώπινες κλίμακες. Το τι κάνει ένας μεμονωμένος άνθρωπος ίσως είναι ασήμαντο. Το τι κάνουν 50.000 άνθρωποι είναι σημαντικότατο γιά όποιον θέλει να τους ελέγξει. Ο συνδυασμός πολλών δεδομένων (πανεύκολος και ταχύτατος με τα σημερινά τεχνικά μέσα) φέρνει τον έλεγχο.
Μην ξεχνάμε ότι με 1500-2000 νεαρούς καις την Αθήνα, αν το θελήσεις. Μην ξεχνάμε, ότι με 35% του εκλογικού σώματος βγάζεις κυβέρνηση.
Ο απόλυτος έλεγχος δεν είναι λοιπόν αναγκαίος, την στιγμή που με ένα μικρό σχετικά ποσοστό κάνεις ότι θέλεις όποτε θέλεις. Δεν χρειάζεται να τους ελέγχεις όλους και πάντοτε. Αρκεί να ελέγχεις ένα ποσοστό ανθρώπων γιά ένα ποσοστό του χρόνου τους και των ενεργειών τους.

Μιά σύγκριση με τα παραδοσιακά ΜΜΕ, εφημερίδες, ραδιόφωνο, τηλεόραση. Ναι, τα παραδοσιακά ΜΜΕ μπορούν να ελεγχθούν και να λογοκριθούν. Αλλά με τα παραδοσιακά ΜΜΕ ποτέ δεν έχεις τον έλεγχο. Δεν είναι αμφίδρομα. Μπορείς να δημοσιεύσεις ότι θέλεις, αλλά δεν μπορείς να υποχρεώσεις τους ανθρώπους να το διαβάσουν, ούτε να το πιστέψουν. Σε καμμία περίπτωση δεν ξέρεις πως αντιδρούν οι άνθρωποι σε αυτό που δημοσίευσες και ποτέ δεν μπορείς να αντιδράσεις στις αντιδράσεις τους. Τουλάχιστον όχι έγκαιρα.
Ανίθετα στο facebook και στον blogger μπορείς να δημοσιεύσεις κάτι, να εξετάσεις πόσοι το διαβάζουν, πόσοι αντιδρούν (και πως) και ανάλογα να δημοσιεύσεις κάτι άλλο μέσα σε λίγα λεπτά. Οι δυνατότητες χειραγώγησης και ελέγχου είναι άπειρα πιό αποτελεσματικές (και υπόγειες) από το ψαλίδι του λογοκριτή και από το βαλιτσάκι με τις μίζες του διαπλεκόμενου καναλάρχη.

Ένα τελευταίο γιά τα ψευδώνυμα. Ερευνητές στο παν/μιο της Στοκχόλμης κατάφεραν να αποκαλύψουν τα πραγματικά προσωπικά στοιχεία από 100.000 χρήστες του facebook, που ήταν πίσω από ψευδώνυμα. Γιά να το καταφέρουν χρησιμοποίησαν 30 χρήστες σαν δόλωμα και συνδύασαν τα στοιχεία. Με βάση τους 100.000 θα μπορούσαν να αποκαλύψουν αναλογικά άλλα 300.000.000 κ.ο.κ.
Όλα αυτά έγιναν από ακαδημαϊκούς που είχαν την ηθική να μην χρησιμοποιήσουν πονηριές. Άλλοι δεν έχουν τέτοιους ενδοιασμούς. Οι ιοί, οι password crackers, οι keyloggers κλπ. είναι προσβάσιμοι σε όποιον θέλει και ξέρει να τους χρησιμοποιήσει. Τέλος οι κυβερνήσεις και οι αστυνομίες έχουν ακόμα περισσότερα μέσα στην διάθεση τους. Όποιος νομίζει ότι προστατεύεται από ένα ψευδώνυμο είναι βαθιά νυχτωμένος.

Διέξοδος; Καμμιά.
Όπως γράφω και στην αρχή, το Matrix ήταν η υπερβολικά αισιόδοξη άποψη.
Με την διαφορά ότι δεν μας ελέγχουν μηχανές αλλά εκείνοι που κατέχουν και μπορούν να χειρίζονται πολλά δεδομένα.

Υ.Γ. Ο φίλος Περαστικός δημοσιεύει σήμερα ένα ενδιαφέρον κείμενο, σύμφωνα με το οποίο "οι μπλόγγερς" γενικώς και αορίστως φέρονται να δημιουργούν διαδηλώσεις.

Δικαίωση;

Πριν 2 μήνες περίπου έγραφα για την δυνατότητα να παράγουμε όλη την ενέργεια που χρειαζόμαστε, εύκολα και χωρίς ρύπους από τον ήλιο της Σαχάρας.
Να που αυτή η ιδέα ξεκινάει να υλοποιείται. Ενα κονσόρτσιουμ από 12 γερμανικούς κολοσσούς (της βιομηχανίας, του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της τεχνολογίας) δημιουργήθηκε αυτές τις μέρες με αποκλειστικό σκοπό να υλοποιήσει αυτά που παρουσίαζα τον Μάϊο. Εκτός από την παρουσίαση δεν μου ανήκουν δυστυχώς άλλες δάφνες. Η αρχική ιδέα ανήκει από το 1983 σε έναν ιδιοφυή γερμανό μηχανικό - τον Bölkow (και εδώ για πληρέστερο βιογραφικό). Η σύγχρονη μελέτη έγινε από άλλους επιστήμονες, εγώ απλά την παρουσίασα.

Το κόστος λέγεται ότι θα φτάσει τα 400 δισ. ευρώ. Σχετικά μικρό μου φαίνεται, γιά ένα τόσο τεράστιο εγχείρημα. Αν σκεφτώ ότι το γερμανικό κράτος έδωσε 700 δισ. ευρώ γιά "στήριξη" των άθλιων τραπεζών, τα 400 - που δεν θα είναι κρατικές επιδοτήσεις αλλά ιδιωτικά κεφάλαια - είναι ΟΚ.
Η Τεχνολογία θα πάρει μιά τεράστια ώθηση, κάτι πολύ πιό θετικό και παραγωγικό από την φούσκα των ακινήτων και των τοξικών χαρτιών.

Το πρόβλημα είναι βέβαια πολιτικό. Δεν αποτελεί σύμπτωση, ότι το κονσόρτσιουμ σχεδιάζει 4 χρόνια γιά τις προκαταρκτικές συνομιλίες και την υπογραφή συμβολαίων με τα συμμετέχοντα κράτη της Αφρικής. Για την τεχνική υλοποίηση ενός τόσο γιγαντιαίου έργου το σχέδιο προβλέπει άλλα 4 χρόνια. Δηλαδη 4 χρόνια θα μιλάνε και 4 θα χτίζουνε.

Ποιές εναλλακτικές λύσεις έχει η Ευρώπη γιά το ενεργειακό της πρόβλημα;
Η Ευρώπη καταναλώνει πολύ περισσότερη ενέργεια από όση δίνουν τα φυσικά της αποθέματα. Άρα η εισαγωγή ενέργειας είναι μονόδρομος. Το πρόβλημα είναι να βρεθεί ένας αξιόπιστος παροχέας ενέργειας.

Για το φυσικό αέριο π.χ. δεν υπάρχει τέτοιος παροχέας. Σήμερα οι ευρωπαϊκές ανάγκες καλύπτονται από την Ρωσία (λέγε με Πούτιν). Πριν 1.5 χρόνο γιά εντελώς αυθαίρετους λόγους η Ρωσία αύξησε την τιμή του αέριου, καταδικάζοντας την Ευρώπη τόσο σε οικονομικές όσο και σε διπλωματικές υποχωρήσεις - στο θέμα της Ουκρανίας.
Ένας εναλλακτικός αγωγός από την Κασπία μέσω Τουρκίας και Βουλγαρίας φτιάχνεται ήδη. Μερικά δισ. ευρώ ξοδεύονται από την Ευρώπη με *μοναδικό* κίνητρο να ανεξαρτητοποιηθεί από τον Πούτιν. Και πριν ακόμα μπει ο εναλλακτικός αγωγός σε λειτουργία, ο Ερντογάν δήλωσε χθες ότι θα κλείνει την στρόφιγγα όποτε η πολιτική της ΕΕ είναι κατά την γνώμη του αντίθετη στα τούρκικα συμφέροντα. Κάτι που τον τελευταίο καιρό συμβαίνει κάθε Δευτέρα - Τετάρτη - Παρασκευή.

Με το πετρέλαιο τα πράγματα είναι χειρότερα (τα εξηγώ με περισσότερες λεπτομέρειες στο ποστ του Μάη). Η Σ. Αραβία κυβερνιέται όχι από μιά ολιγαρχία, αλλά από μία οικογένεια. Με την προστασία της Αμερικής, κανονίζουν την τιμή και την διαθεσιμότητα του πετρελαίου.

Με το κάρβουνο ισχύουν τα ίδια. Εδώ η εξάρτηση είναι από την Κίνα. Αφήνω έξω από το κείμενο τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν το κάρβουνο και το πετρέλαιο.

Με την εξάρτηση από το ουράνιο, τα πράγματα είναι γιά την Ευρώπη κάπως καλύτερα. Και εδώ πρέπει να γίνουν εισαγωγές (Ν. Αφρική) αλλά η διαθσιμότητα και οι τιμές είναι σχετικά σταθερές και προβλέψιμες. Με μιά μικρή ποσότητα ουρανίου μπορούν να καλυφθούν μεγάλες ενεργειακές ανάγκες. Αυτός είναι και ο λόγος που χτίζονται πολλά καινούργια πυρηνικά εργοστάσια.

Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με "ηλιακό" ρεύμα από την Σαχάρα συνδυάζει τεράστια περιβαλλοντικά οφέλη με μιά σχετική αξιοπιστία του παροχέα και ανεξαρτησία της Ευρώπης. ΟΚ, πρόκειται γιά ισλαμικά κράτη, αλλά πολύ πιό προοδευτικά από την Σ. Αραβία και το Ιράν.
Μην ξεχνάμε ότι ο Μπιν Λάντεν είναι σαουδάραβας "πρίγκηπας", με μυθώδη περιουσία. Ποτισμένος με την επίσημη κρατική θρησκεία της Σ. Αραβίας (τον Ουαχαμπιτισμό), αποφάσισε να κάνει πράξη τα προστάγματα της θρησκείας του. Οι ταλιμπάν είναι η εφαρμογή του ουαχαμπιτισμού στην πράξη.
Ο Λάντεν αποφάσισε να γίνει ταλιμπάν αντί να ξοδεύει την τεράστια περιουσία της οικογένειας του σε επιχρυσωμένες Πόρσε και ξανθές βόρειες γυναίκες, όπως κάνουν οι εκατοντάδες ξάδερφοι του.

Αντίθετα οι κοινωνίες στα κράτη της Σαχάρας - αν και ισλαμικές - έχουν τεράστιες διαφορές με τον ουαχαμπιτισμό και τους ταλιμπάν. Επίσης δεν κυβερνιώνται από μιά οικογένεια.
Το κυριώτερο επιχείρημα όμως είναι ότι το ρεύμα των Ευρωπαίων στην Σαχάρα θα έχει και μιά πολύ θετική "παράπλευρη" επίδραση πάνω τους. Αντίθετα με το πετρέλαιο, οι καθρέφτες και οι τουρμπίνες των ευρωπάιων θα παράγουν κάτι που είναι πολύτιμο σ' αυτές τις χώρες: πόσιμο νερό.

Είναι πολύ πιό εύκολο να δεχτεί ένας ισλαμικός λαός τους δυτικούς όταν του προσφέρουν δωρεάν νερό γιά να πιεί και να ποτίσει τα χωράφια του, παρά όταν εισβάλλουν με τανκς και αεροπλάνα στην χώρα του (Αφγανιστάν, Ιράκ). Ακόμα και ένας φανατικός ισλαμιστής θα σκεφτεί πολύ καλά πριν ανατινάξει τους καθρέφτες των ευρωπαίων στην Σαχάρα, όταν αυτοί οι καθρέφτες δίνουν πόσιμο νερό στον λαό του.
Αν τολμήσει και το κάνει, οι ίδιοι οι άνθρωποι του θα τον κατασπαράξουν.

Το συμπέρασμα από αυτές τις σκέψεις είναι ότι όσο πιό γρήγορα υλοποιηθεί το Project Desertec, τόσο πιο γρήγορα θα έχει η Ευρώπη μιά ανεξάντλητη, καθαρή και αξιόπιστη πηγή ενέργειας. Αν είχαμε ακούσει τον γερμανό μηχανικό από το 1983, θα είχαμε γλυτώσει και μερικούς πολέμους - αλλά αυτό είναι θεωρητικό.

Η Ελλάδα μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο σε όλα αυτά, μπορεί και να μείνει στο περιθώριο - ως συνήθως.
Το ρεύμα πρέπει να μεταφερθεί από την Σαχάρα στην κεντρική Ευρώπη μέσω ενός δικτύου συνεχούς υψηλής τάσης. Ένα τέτοιο καλώδιο συνδέει ήδη το Άκτιο με την Ιταλία. Η Ελλάδα μπορεί - αν αποφασίσει να ξεκουνηθεί - να γίνει σημαντικό κομβικό σημείο στο καινούργιο ευρωπαικό δίκτυο.
Επίσης μπορεί να φτιάξει μικρά ηλιοθερμικά εργοστάσια στο έδαφος της. ΟΚ, η αποδοτικότητα θα είναι μικρότερη από την Σαχάρα αλλά αυτά τα μικρά εργοστάσια μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικά, αν γίνει κάποια "φασαρία" στην Αφρική.

Πειρατές

Τους τελευταίους 12 μήνες, "πειρατές" δρουν όλο και πιό έντονα στις ανατολικές ακτές της Αφρικής (θα εξηγήσω τα εισαγωγικά σε λίγο). Πρόκειται γιά μιά ευαίσθητη περιοχή, όλο το εμπόριο ανάμεσα Ασία και Ευρώπη περνάει από κει. Οι πειρατές (τα εισαγωγικά παραμένουν, αλλά τα βγάζω από δω και μπρος για λόγους αισθητικής) ακολουθούν πάντα την ίδια μέθοδο. Πλησιάζουν με ταχύπλοα και από πολλές μεριές το εμπορικό πλοίο, ανεβαίνουν πάνω, πιάνουν το πλήρωμα, οδηγούν το πλοίο σε δικό τους λιμάνι και ζητάνε λύτρα προκειμένου να το ελευθερώσουν.
Τα λύτρα κυμαίνονται ανάμεσα 0.5 και 5 εκατομμύρια ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος του πλοίου και την αξία του φορτίου.
Οι πλοιοκτητικές εταιρείες πληρώνουν πάντα. Μέχρι σήμερα, καμμία δεν έχει αρνηθεί να πληρώσει. Άλλωστε, η αξία του φορτίου είναι πολλαπλάσια. Το κόστος των λύτρων επιβαρύνει την τιμή μεταφοράς, άρα την τελική τιμή των προιόντων. Τελικά, ο καταναλωτής πληρώνει τα λύτρα.
Σαν μέθοδο αντιμετώπισης, τα δυτικά κράτη έχουν στείλει πολεμικό ναυτικό στα νερά. Πολλά εμπορικά πλοία (10-15 κάθε φορά) συντονίζουν τις ημερομηνίες τους, σχηματίζουν νηοπομπή και συνοδεύονται απο 2-3 τορπιλάκατους και αντιτορπιλικά του Π.Ν. Η οπλική υπεροχή των δυτικών αποτρέπει τους πειρατές, αλλά αυξάνει ακόμα περισσότερο το κόστος. Το να έχουμε 3 τορπιλάκατους (είτε αντιτορπιλικά) με 50 - 150 ναύτες / αξιωματικούς να σουλατσάρουν ασταμάτητα τις ακτές της Αφρικής κοστίζει στους φορολογούμενους τεράστια ποσά.
Δηλαδή, είτε τα πληρώνουμε σαν φορολογούμενοι μέσω στρατιωτικών δαπανών, είτε τα πληρώνουμε σαν καταναλωτές, μέσω της αυξημένης τιμής του προιόντος. Λύτρα πληρώνουμε πάντα.

Υπάρχει και η λύση να μην πηγαίνουν τα πλοία στα επικίνδυνα νερά αλλά να παρακάμπτουν. Γίνεται μεν, αλλά η παράκαμψη και η εναλλακτική διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου Χορν φέρνει μιά καθυστέρηση 15-20 ημερών - σε μιά παγκόσμια αγορά συνηθισμένη σε προθεσμίες 1/2 μέρας. Επειδή το κάθε εμπορικό πλοίο κοστίζει (ανάλογα με το μέγεθος) κάπου ανάμεσα 30.000 $ και 60.000 $ την ημέρα, η παράκαμψη σημαίνει ένα επιπλέον (μέσο) κόστος της τάξης των 750.000 ευρώ. Το οποίο πάλι πληρώνουμε εμείς - εννοείται.

Όλα αυτά τα λεφτά γιά τα λύτρα δεν πάνε βέβαια στους πειρατές. Οι πειρατές είναι κάτι πρώην εξαθλιωμένοι σομαλοί ψαράδες, που παίρνουν ψίχουλα. Ψίχουλα σε σύγκριση με το γιγαντιαίο συνολικό ποσόν των λύτρων, αλλά σε μια χώρα σαν την Σομαλία, με μέσο ετήσιο εισόδημα τα 150 $, το να γίνεις πειρατής και να κερδίζεις 5000 $ / χρόνο αυτά τα ψίχουλα σε κάνουν άρχοντα.
Το μεγαλύτερο κομμάτι των λύτρων πηγαίνει στις τσέπες της μαφίας και των επιτόπιων warlords, οι οποίοι με την σειρά τους συνεργάζονται με το Ιράν και στέλνουν όπλα στους Παλαιστίνιους, διακινούν ναρκωτικά, λαθρομετανάστες κλπ. κλπ. Ακούγεται τραβηγμένο, αλλά κάθε φορά που αγοράζουμε ένα κορεάτικο βίντεο, χρηματοδοτούμε το παράνομο εμπόριο όπλων και τους ναρκέμπορους.

Υπάρχουν μερικές φωνές, που υποστηρίζουν ότι εμείς - δηλαδή ο δυτικός κόσμος - φταίμε γιά όλα αυτά. Εμείς εξωθήσαμε την Σομαλία να καταστραφεί, εμείς λεηλατούμε τους φυσικούς πόρους, εμείς φέραμε την διάλυση, εμείς καταστρέψαμε τα παράλια, αφήνοντας τους φτωχούς ψαράδες πεινασμένους. Ναι μεν είναι σωστά όλα αυτά, αλλά ακόμα και αν η Σομαλία ήταν ένας επίγειος παράδεισος, πάλι θα υπήρχαν 500 εξαθλιωμένοι να γίνουν πειρατές. Μπορεί ο δυτικός κόσμος να φταίει γιά πολλά, αλλά όχι γιά τους πειρατές.

****
Γιατί η δραστηριότητα του πειρατή έχει τόσες ρομαντικές προεκτάσεις; Γιατί στις απόκριες τόσοι πολλοί ντύνονται πειρατές (και όχι άλλα εγκλήματα όπως ναρκέμποροι ή βιαστές π.χ. ); Γιατί το Χόλυγουντ έχει φτιάξει ολόκληρο είδος ταινιών με θέμα τους πειρατές;

Τι σχέση έχουν οι σημερινοί σομαλοί πειρατές με την κλασσική φιγούρα εκείνου με το ξύλινο πόδι, τον γάντζο στο χέρι και την μαύρη καλύπτρα στο μάτι;
Καμμία, απολύτως καμμία. Οι σομαλοί δεν είναι πειρατές αλλά κουρσάροι. Γι' αυτό έβαλα και τα εισαγωγικά στην αρχή του ποστ.

Ας ξεκαθαρίσω τις έννοιες. Από τότε που υπάρχει θαλασσινό εμπόριο, υπάρχουν και οι παράνομοι που επιτίθενται σε πλοία. Ο σκοπός όμως είναι διαφορετικός κάθε φορά. Ο σκοπός κάνει την διαφορά ανάμεσα στον πειρατή και τον κουρσάρο.

Ο κουρσάρος είναι κάτι σαν υπάλληλος. Έχει σταθερό λιμάνι, όπου κανείς δεν τον πειράζει. Έχει σπίτι και οικογένεια. Έχει αφεντικό και έχει σαφή αποστολή. Γιά παράδειγμα, οι κουρσάροι της Μασσαλίας είχαν σαν αποστολή να εμποδίζουν το εμπόριο των Γενοβέζων στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην Μασσαλία τους θεωρούσαν άξια μέλη της κοινωνίας. Ζούσαν κανονικά σαν πολίτες και μερικές μέρες τον χρόνο μπάρκαραν και επιτίθονταν σε γενοβέζικα πλοία. Μόνο γενοβέζικα όμως - τα υπόλοιπα τα άφηναν ήσυχα.
Όπως και σήμερα που οι σομαλοί επιτίθενται μόνο σε πλοία ορισμένων εθνικοτήτων, όχι σε όλα.

Το πλιάτσικο γιά τους κουρσάρους είναι δευτερεύον. Καλό μεν, αλλά η αποστολή είναι η παρεμπόδιση του εχθρού. Οι κουρσάροι βυθίζουν πλοία (οι πειρατές όχι, γιατί εκείνοι ζουν αποκλειστικά από το πλιάτσικο). Και τότε και τώρα, οι κουρσάροι αιχμαλωτίζουν το πλήρωμα και ζητάνε λύτρα.

Ο "δικός μας" Κωνστανίνος Κανάρης ήταν κουρσάρος. Αλλά και πάρα πολλοί άλλοι εγγλέζοι, φραντσέζοι και ιταλιάνοι, που τιμήθηκαν από τις πατρίδες τους γιά τις υπηρεσίες τους.

Οι κουρσάροι έχουν στρατιωτική δομή. Υπάρχει ο καπετάνιος, υπάρχει το τσούρμο. Όπως και σε ένα πολεμικό πλοίο, υπάρχει σταθερή ιεραρχία. Η πληρωμή, το μερτικό από το πλιάτσικο είναι ανάλογο με την θέση σου στην ιεραρχία.

Οι πειρατές αντίθετα ήταν κάτι τελείως διαφορετικό από τους κουρσάρους.
Ο πειρατής δεν είχε σπίτι και γυναικούλα να τον περιμένει. Ήταν παράνομος παντού. Σε όποιο λιμάνι και να τον έπιαναν, η μεταχείρηση ήταν η ίδια: κρεμάλα.

Οι πειρατές ζούσαν αποκλειστικά από το πλιάτσικο. Γι' αυτό και δεν βύθιζαν τα πλοία, αλλά προσπαθούσαν να τους καταστρέψουν το τιμόνι ή το κατάρτι, ώστε να κάνουν το ρεσάλτο μετά.
Οι πειρατές είχαν δυσκολία να πουλήσουν το πλιάτσικο. Κανένα λιμάνι δεν τους δέχονταν, ελάχιστοι έκαναν συναλλαγές μαζί τους.
Γι' αυτό και υπάρχουν όλοι αυτοί οι θρύλοι γιά πειρατικούς θησαυρούς και κρυμμένα σεντούκια. Τα περισσότερα δεν μπορούσαν να τα πουλήσουν και τα έθαβαν κάπου. Οι κουρσάροι αντίθετα, μπορούσαν να τα πάρουν στο σπίτι τους.

Ζούσαν διαρκώς στην θάλασσα - δεν είχαν σπίτι, δεν είχαν πουθενά ρίζες. Η διαρκής ζωή στο πλοίο είχε σαν αποτέλεσμα μιά ασυνήθιστη κοινωνική δομή. Δεν υπήρχε η στρατιωτική ιεραρχία που είχαν και έχουν οι κουρσάροι. Το τσούρμο είχε ίδια δικαιώματα παντού - ακόμα και στην διακυβέρνηση του πλοίου.

Ο καπετάνιος δεν ήταν διορισμένος από κάποιον βασιλιά, ή κάποιον θεό. Ο Καπετάνιος ήταν απλά ο "πιο έμπειρος θαλασσοπόρος". Οι ικανότητες του στην θάλασσα και στην μάχη δοκιμάζονταν καθημερινά. Καπετάνιος σε πειρατικό ήταν η ύψιστη απόδειξη ναυτικών ικανοτήτων.
Μόνο την ώρα της μάχης και στην καταιγίδα δεν επιτρέπονταν να αμφισβητήσεις τον καπετάνιο. Λογικο - την ώρα της μάχης δεν έχεις καιρό γιά κουβεντούλες και δημοκρατικές διαδικασίες. Σε όλες τια άλλες περιπτώσεις το τσούρμο είχε δικαίωμα να προσδιορίσει την πορεία, το αν θα επιτεθούν ή όχι κ.λ.π.

Το πλιάτσικο μοιράζονταν εξ' ίσου σε όλους. Ίδιο μερτικό ο καπετάνιος, ίδιο και ο πιό απλός ναύτης. Υπερήλικες και όσοι είχαν τραυματιστεί σε μάχη έπαιρναν 1.5 φορά παραπάνω μερτικό. Εντυπωσιακή κοινωνική πρόνοια, αν σκεφτεί κανείς ότι μιλάμε γιά ένα συνοθύλευμα από αδίστακτους παράνομους.

Η ζωή των πειρατών είναι γεμάτη θρύλους. Αναμενόμενο γιά κάποιους που σ' όλη τους την ζωή ξέρουν ένα πλοίο και τον ανοιχτό ορίζοντα - χωρίς την παραμικρή δυνατότητα να στεριώσουν κάπου.

Για παράδειγμα αυτός ο θρύλος: κάπου στα 1370 - 1401 ο πειρατής Klaas Störtebecker λήστευε τα πλοία των εμπόρων του Αμβούργου - το μεγαλύτερο ευρωπαικό λιμάνι ήδη από τότε (σήμερα είναι δεύτερο μετά το Rotterdam). Τον έπιασαν - με δόλο - μαζί με 73 συντρόφους του. Ποινή ο αποκεφαλισμός.
Ο δήμαρχος του Αμβούργου διέταξε να παραταχθούν οι 73 πειρατές σε μιά γραμμή, με τον Störtebecker πρώτο. Υποσχέθηκε στον Störtebecker ότι θα μπορούσε να περπατήσει μπροστά στους συντρόφους του, ΑΦΟΥ του έχουν κόψει το κεφάλι. Όσοι στην γραμμή είναι πριν από το σημείο που θα σωριαστεί, θα ελευθερωθούν. Οι υπόλοιποι θα αποκεφαλιστούν.
Ο Klaas Störtebecker περπάτησε - έτσι λέει ο θρύλος - με κομμένο κεφάλι μπροστά από 11 συντρόφους του. Και θα συνέχιζε να περπατάει, ελευθερώνοντας περισσότερους, αν ο δήμιος δεν του έβαζε τρικλοποδιά.

Ο τάφος του Störtebecker βρίσκεται σήμερα σε μιά μικρή βραχονησίδα στο πέλαγος, κοντά στο νησί Rügen. Τον επισκέπτεται πολύς κόσμος μέχρι σήμερα. Ο τάφος του αιμοσταγή δήμαρχου κανείς δεν ξέρει που βρίσκεται.

Wings

"Βγήκαν οι λίστες" μου είπες.

Πρώτη αντίδραση η ικανοποίηση. Επί τέλους. Πολύ άργησαν. Αμέσως μετά η μπλαζέ αδιαφορία. Οι λίστες επισημοποιούν απλά κάτι που ξέραμε και περιμέναμε και θέλαμε. 'Αρα δεν χρειάζονται και μεγάλες χαρές.

Δευτερόλεπτα μετά η αμηχανία. Νιώθω στην άλλη άκρη της γραμμής την αβεβαιότητα, τις τύψεις, την διστακτικότητα, το δάγκωμα των χειλιών. Μέχρι σήμερα ήταν όλα σχέδια, τώρα ξεκινάει η υλοποίηση. Αρχίζω να ρωτάω τεχνικές λεπτομέρειες. Η προσφιλής μου τακτική όταν νιώθω αμήχανος. Μπορώ να λιώσω τον οποιονδήποτε με τεχνικές ερωτήσεις.

Ευτυχώς καταλαβαίνω γρήγορα ότι οι τεχνικές λεπτομέρειες είναι αδιάφορες και σταματάω. Αλλά τι άλλο να πω; Δεν ξέρω - ή μάλλον, όσα ξέρω είναι λάθος.
Είναι μιά μάχη που πρέπει να δώσεις μόνη σου.

Καλή δύναμη μάτια μου.

Μη φοβάσαι γιά τους πόνους στην πλάτη σου.
Είναι οι φτερούγες σου που άρχισαν να φυτρώνουν. Φτερούγες αετού.

To lift you up, where you belong.

Νεο-Μεσαιωνισμός

Το 2001 η Μ. ήταν μιά νορμάλ γυναίκα 37 χρονών. Τίποτα το ιδιαίτερο. Κάπου την κάλεσαν και αποφάσισε να κάνει δώρο ένα καλό μουκάλι κρασί. Γιά να γίνει το δώρο ξεχωριστό, αποφάσισε να μην το αγοράσει από ένα τυχαίο ράφι του σουπερμάρκετ αλλά κατ' ευθείαν από τον παραγωγό.
Είναι μιά διαδεδομένη και όμορφη παράδοση στις κρασοπαραγωγικές περιοχές. Ο κάθε αμπελουργός έχει μπροστά στο κτήμα του ένα γραφικό ταβερνάκι όπου σερβίρει κρασομεζέδες μαζί με το δικό του κρασί. Η Μ. πήγε σε μιά τέτοια περιοχή, μπήκε σε ένα συμπαθητικό ταβερνάκι, δοκίμασε το κρασί, γνώρισε τον αγρότη / αμπελουργό / ταβερνιάρη και ... τον ερωτεύτηκε ;-)

Ο γάμος τους έγινε μερικούς μήνες αργότερα. Η Μ. παράτησε την δουλειά της και την μέχρι τότε ζωή της και ζει ευτυχισμένη με τον άντρα της - έναν εύθυμο και ωραίο τύπο - μέχρι σήμερα. Τους γνώρισα πριν λίγες βδομάδες, όπου μου διηγήθηκαν την ιστορία τους.
Λίγο μετά τον γάμο τους έτυχε να μπει μιά δημοσιογράφος στο μαγαζί τους. Η δημοσιογράφος έγραφε γιά ένα περιοδικό λαϊφσταιλ. Από εκείνα που αποτελούνται κατά 99.9% από διαφημίσεις. Τον Μάϊο σου λένε σε ποιά ξενοδοχεία να πας, τον Αύγουστο σου λένε σε ποιές συναυλίες να πας, τον χειμώνα ποιά παλτά να φορέσεις και τέτοια παρόμοια. Όταν δεν έχουν ένα καταναλωτικό αγαθό πρόχειρο να σου πλασσάρουν, σου λένε πως να είσαι καλός στο σεξ. Εννοείται ότι εσύ είσαι κουμπούρας στο σεξ, και περιμένεις από το περιοδικό γιά να μάθεις.

Τέλος πάντων, η δημοσιογράφος συμπάθησε την Μ. και τον άντρα της και τους υποσχέθηκε να γράψει ένα άρθρο γιά το κρασί τους. Το περιοδικό θα έβγαινε 15 μέρες αργότερα.

Η Μ. είχε ξεχάσει την δημοσιογράφο, όταν 12 μέρες αργότερα χτύπησε το τηλέφωνο τους στις 3 το πρωί.
"Εσείς πουλάτε το Κοκκινέλι της Αγάπης; Θα ήθελα να παραγγείλω 2 κιβώτια", είπε μιά γυναικεία φωνή. Η Μ. τάχασε, νόμισε ότι πρόκειται γιά φάρσα και έκλεισε το τηλέφωνο. Ούτε καν ήξερε αν υπάρχει κρασί με την ονομασία "Κοκκινέλι της Αγάπης", πόσο μάλλον να το πουλήσει κιόλας.
Σε 20' το τηλέφωνο ξαναχτύπησε. Άλλη (γυνακεία) φωνή ήθελε να παραγγείλει το Κοκκινέλι της Αγάπης. Σε μισή ώρα το ίδιο. Και ξανά και ξανά. Η Μ. και ο άντρας της έχασαν τον ύπνο τους εκείνη την νύχτα. Το περίεργο ήταν ότι οι "φαρσέρ" έδιναν τα στοιχεία τους στο τηλέφωνο. Όνομα, διεύθυνση, αριθμό πιστωτικής κάρτας. Δεν είναι δυνατόν κάποιος να σου κάνει φάρσες νυχτιάτικα και να σου δίνει τα στοιχεία του.

Το μυστήριο λύθηκε την άλλη μέρα, όταν έμαθαν ότι στις 3 τα μεσάνυχτα βγαίνει στο ίντερνετ η ηλεκτρονική έκδοση του περιοδικού. Η δημοσιογράφος είχε εκπληρώσει την υπόσχεση της. Είχε γράψει ένα απλό (διαφημιστικό) αρθράκι όπου έλεγε ότι δοκίμασε το κρασί της Μ. και ότι η Μ. γνώρισε τον άντρα της με αφορμή το κρασί. Η ονομασία "Κοκκινέλι της Αγάπης" ήταν μιά αυθαίρετη εφεύρεση της δημοσιογράφου και ταυτόχρονα ο τίτλος του άρθρου.

Παρένθεση: το ήξερα ότι υπάρχουν βίτσια και βίτσια σ' αυτόν τον ντουνιά. Αλλά το να την βρίσκεις διαβάζοντας λαιφσταιλ περιοδικά στο ιντερνετ στις 3 τα χαράματα, ούτε στις πιό τρελές μου φαντασιώσεις. Αφήνω το άλλο βίτσιο, το να παραγγέλνεις κρασί νυχτιάτικα.

Στις επόμενες μέρες έγινε το έλα να δεις. Η Μ. και ο άντρας της πούλησαν την παραγωγή όλης της χρονιάς μέσα σε 1 βδομάδα (είχε βγει και η έντυπη έκδοση του περιοδικού ενδιάμεσα). Αναγκάστηκαν να προσλάβουν εποχιακούς υπάλληλους γιά να απαντάνε στα τηλέφωνα και να πακετάρουν τα δέματα προς τους πελάτες. Πελάτισσες γιά την ακρίβεια.
Όταν μετά από 1 βδομάδα άρχισαν να λένε ότι δεν έχουν άλλο Κοκκινέλι της Αγάπης αντιμετώπισαν το ενδεχόμενο μήνυσης. Γυναίκες σε κατάσταση απόγνωσης τους εκλιπαρούσαν γιά ένα τελευταίο μπουκάλι. Αν δεν το έπαιρναν, τους απειλούσαν ότι "κοροιδεύουν τον κόσμο".

Από τότε έχουν περάσει 7 χρόνια. Αν και κανένα άρθρο δεν (ξανα)δημοσιεύτηκε πουθενά, αν και δεν έγινε καμμία άλλη άμεση ή έμμεση διαφήμιση, αν και η παραγωγή του συγκεκριμένου κρασιού 3πλασιάστηκε, αν και η τιμή του ανέβηκε, το "Κοκκινέλι της Αγάπης" εξαντλείται κάθε χρόνο μέσα σε 3-4 βδομάδες.
Όλη η περιοχή είναι κρασοπαραγωγική. Όλοι οι αμπελουργοί της περιοχής καλλιεργούν τις ίδιες ποικιλίες με το ίδιο νερό στο ίδιο χώμα, με τις ίδιες καιρικές συνθήκες. Αντικειμενικά, δεν υπάρχει ούτε ένας άνθρωπος στον πλανήτη Γη, που να μπορεί να ξεχωρίσει γευστικά το Κοκκινέλι της Αγάπης από τα υπόλοιπα κρασιά της περιοχής.
Κι' όμως εξαντλείται. Κάθε χρόνο. Οι γείτονες της Μ. θέλουν να σκοτώσουν τις γυναίκες τους γιά να μπορέσουν κι αυτοί να ερωτευτούν από την αρχή και να παράγουν το δικό τους "της Αγάπης".

****
Τι είναι αυτό που τρελαίνει τις γυναίκες έτσι; Πως είναι δυνατόν να έχουμε κατέβει από τα δέντρα εδώ και 300.000 χρόνια και ο ανθρώπινος εγκέφαλος να είναι ακόμα τόσο πρωτόγονος;
100 χρόνια μετά από το πρώτο κίνημα χειραφέτησης, 40 χρόνια μετά το κάψιμο των σουτιέν και τον ελεύθερο έρωτα, οι γυναίκες πιστεύουν ότι αν πιούν από ένα συγκεκριμένο κρασί, θα συναντήσουν το πριγκηπόπουλο με το άσπρο άλογο στην επόμενη στροφή του δρόμου.
Καμμιά δεν αναρωτιέται, αν πράγματι χρειάζεται ένα πριγκηπόπουλο, ή οποιονδήποτε άλλον άντρα; Καμμιά δεν μπορεί να φανταστεί, ότι (ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι ο άντρας στόχος στην ζωή μιάς γυναίκας) δεν αρκεί η κατανάλωση ενός κρασιού;

ΟΚ, οι πιό πάνω ερωτήσεις είναι ρητορικές. Ξέρω ότι υπάρχουν πολλές γυναίκες που σίγουρα δεν σκέφτονται έτσι. Σωστές γυναίκες, λογικές και κυρίως ανεξάρτητες. Ανάμεσα τους κι εκείνη που αγαπώ. Αλλά η κυρίαρχη νοοτροπία είναι δυστυχώς εκείνων των γυναικών που πιστεύουν ότι ένα κρασί θα τους φέρει τον Έρωτα.
Κατ' επέκταση, πιστεύουν ότι με το να φορέσουν το "τάδε" ρούχο θα γίνουν ελκυστικές, με το να πάνε στο "τάδε" μαγαζί θα περάσουν καλά και ότι πρέπει να ακολουθήσουν την "τάδε" μόδα.
Τα λαιφσταιλ περιοδικά αλλά και και όλα τα ριάλιτυ στην τηλεόραση κερδίζουν συνεχώς κοινό. Κυρίως γυνακείο κοινό.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Συμβαίνει μόνο στις γυναίκες, ή υπάρχουν και γιά τους άντρες ανάλογα στοιχεία; Συνέβαινε πάντοτε ή πρόκειται γιά σημάδι των καιρών;
Πιστεύω ότι (α) ισχύει και γιά τους άντρες αλλά σε σημαντικά μικρότερο βαθμό και (β) είναι καινούργιο, σημερινό φαινόμενο. Οι παλιότερες γενιές δεν το ήξεραν.

Η επικράτηση του καπιταλισμού στις χώρες του 1ου κόσμου έφερε - γιά πρώτη φορά στην ιστορία - το άτομο σαν μονάδα στο προσκήνιο. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, "άτομα" δεν υπήρχαν. Οι κοινωνικές δομές ήταν αυστηρότατες, οι ρόλοι ήταν προκαθορισμένοι και τα στεγανά ήταν τεράστια.
Οι χωρικοί καλλιεργούσαν την γη, οι φεουδάρχες έπαιρναν τα αγαθά, ο κλήρος είχε την ιδεολογική / θρησκευτική / ηθική εξουσία, οι βασιλιάδες κυβερνούσαν και έκαναν πολέμους.
Κάθε τάξη είχε τους δικούς της κανόνες λειτουργίας. Οι κανόνες ήταν γνωστοί σε όλους - όχι όμως και ίδιοι γιά όλους. Αλλο δίκαιο είχει ο χωρικός, άλλο ο αριστοκράτης. Οι παραβάτες όμως τιμωρούνταν με αποπομπή από την τάξη τους. Οι ρόλοι ήταν στεγανοί. Το να παντρευτεί ένας φτωχός / -ιά έναν πλούσιο / -α ήταν αδιανόητο. Μέχρι το 1970 αποτελούσε θέμα για κινηματογραφικά μελοδράματα. "Στέλλα, κρατάω μαχαίρι".

Σήμερα, κανένας δεν γράφει μελοδράματα γιά ζευγάρια από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις. Είναι αυτονότητο, οι ρόλοι δεν είναι πιά στεγανοί. Κυρίως, δεν υπάρχουν πιά ρόλοι.
Τα χθεσινά τυριά απόχτησαν (μαύρα) λεφτά, αγόρασαν Πόρσε Καγιέν και αποτελούν το κοινωνικό πρότυπο της χώρας. Δεν υπάρχουν ηθικοί φραγμοί γιά (σχεδόν) τίποτα, δεν υπάρχουν κανόνες συμπεριφοράς. Οπως λένε και οι αμερικάνοι: anything goes.

Το πρόβλημα είναι, ότι κατεδαφίστηκαν μεν όλοι οι παλιοί κανόνες, όλες οι παλιές κοινωνικές δομές, αλλά τίποτα δεν ήρθε στην θέση τους. Το μόνο που ισχύει σήμερα είναι το "κόψε τον λαιμό σου και βγάλτα πέρα".

Πιστεύω ότι αυτό ισχύει γιά όλους μας μεν, αλλά πολύ περισσότερο γιά τις γυναίκες. Ο ρόλος του άντρα στην κοινωνία δεν άλλαξε πολύ. Ανέκαθεν ο άντρας είχε την υποχρέωση να δουλέψει, να κερδίσει πολλά λεφτά και να θρέψει την οικογένεια του. Η κοινωνική αναγνώριση γιά τον άντρα έρχεται μαζί με την οικονομική του ευρωστία. Ακόμα και ο ρόλος του στο σεξουαλικό παιχνίδι είναι λίγο-πολύ ίδιος τα τελευταία 2500 χρόνια. Στις γυναίκες δείχνουμε τους ωραίους μύς μας, την πιστωτική μας κάρτα και ελπίζουμε να τσιμπήσουν. Στους ανταγωνιστές μας λέμε "ξέρεις ποιός είμαι εγώ ρε; " και ελπίζουμε να το βάλουν στα πόδια ;-)

Αντίθετα γιά τις γυναίκες η ζωή άλλαξε δραματικά. Μέχρι πριν 40-50 χρόνια ακόμα αποφάσιζε ο πατέρας σου, ποιόν θα παντρευτείς. Σήμερα πρέπει να τον διαλέξεις η ίδια. Ωραία μεν η ελευθερία, αλλά ποιά είναι τα κριτήρια της επιλογής σου; Ποιός σε έμαθε να διαλέγεις τον "σωστό" άντρα; Κανένας, γι' αυτό και οι γυναίκες κάνουν τόσες καταστροφικά λάθος επιλογές.
Αντίθετα, τα κριτήρια του άντρα γιά να διαλέξει την "σωστή" έχουν μείνει τα ίδια και είναι πασίγνωστα.

Μέχρι πριν μιά γενιά, η γυναίκα είχε κοινωνική αναγνώριση σαν νοικοκυρά και μάνα. Σήμερα θεωρείται ντροπή να δηλώσεις "επάγγελμα: οικιακά".
Η ηλικία δεν έπαιζε μεγάλο ρόλο. Σαν μάνα και νοικοκυρά ήσουν ενταγμένη σε έναν κοινωνικό ιστό, που σε προστάτευε και σε αναγνώριζε. Ανεξάρτητα από το αν έχεις ρυτίδες ή όχι. Ανεξάρτητα από το αν είσαι 20 - 30 - 40 η 70 χρονών. Σήμερα το να είσαι 45 χρονών και να έχεις ρυτίδες θεωρείται προσωπική αποτυχία. Όποια δεν είναι δίμετρη μοντέλα δεν επιτρέπεται να βγαίνει στον δρόμο.

Αλλά και στο σεξουαλικό παιχνίδι η γυναίκα έχασε δραματικά τα τελευταία χρόνια. Πάντα υπήρχαν πρότυπα ομορφιάς. Αλλά οι δεσποσύνες του 19ου αιώνα επί ένα 24ωρο κάθε μέρα έξυναν τα νύχια τους. Κυριολεκτικά ;-) Η σημερινή γυναίκα πρέπει να δουλεύει 8ωρο, να φέρνει αρκετά λεφτά, να μεγαλώνει σωστά τα παιδιά της αλλά ΚΑΙ να είναι καυτή στο κρεββάτι, γιατί αλλιώς ο Θανασάρας με την μπυροκοιλιά θα προτιμήσει τις τσόντες στο ίντερνετ.

Το πρόβλημα της σημερινής γυναίκας δεν είναι να τα κάνει όλα αυτά. Το πρόβλημα της είναι ότι κανείς δεν της εξήγησε το ΠΩΣ θα τα κάνει. Πως γίνεται μιά γυναίκα καυτή στο κρεβάτι; Μέχρι το 1970 υπήρχαν κανόνες, οδηγίες (μητέρα προς κόρη), έστω θρησκευτικές επιταγές. Κάθε γυναίκα ήξερε τι να κάνει και τι να μην κάνει.
Σήμερα το έχουν όλες ξυρισμένο, ασχολούνται με το αν θα ξυρίσουν τις εναπομείνασες τρίχες (αν υπάρχουν) σε τρίγωνο ή σε σχήμα καρδούλας, φοράνε σκουλαρίκια στον αφαλό (η ύψιστη ξεφτίλα), τρυπάνε την γλώσσα, τα φρύδια και τα μάγουλα, περνάνε χαλκά στην κλειτορίδα και παρ' όλα αυτά δεν μπορούν να πετύχουν έναν οργασμό.

Λογικό. Κανένας δεν λέει στις γυναίκες σήμερα τι είναι ο οργασμός και τι προυποθέσεις χρειάζονται γιά έναν καλό οργασμό. Τα λαιφσταιλ περιοδικά ισχυρίζονται ότι κατέχουν το μυστικό αλλά στην πραγματικότητα θέλουν να σου πουλήσουν ρούχα και κρέμες.

Όσους χαλκάδες και να περάσεις στην κλειτορίδα σου, ακόμα δεν έμαθες να φτιάχνεις μιά σωστή σχέση. Στην γενική νοοτροπία του "κόψε τον λαιμό σου" και του anything goes, όλοι περιμένουν από εσένα να τα κάνεις όλα τέλεια, αλλά κανένας δεν σου λέει πως. Δεν σου λέει καν τι είναι το τέλειο, δεν υπάρχουν καν σταθερά κριτήρια γιά το σωστό και το λάθος (Όσο δεν υπάρχουν κριτήρια, ισχύει ο μινιμαλισμός. Αν τα παιδιά σου δεν έγιναν πρεζόνια, θεωρείσαι πετυχημένη μάνα).
Οτιδήποτε όμως και να γίνει, σε κάθε περίπτωση, αλοίμονο σου αν είσαι 40+ χρονών και τολμάς να έχεις ρυτίδες.

****
Υπάρχει λύση σε αυτό; Μπορούν οι γυναίκες να αντιδράσουν;

Ναι. Με τον Νεο-Μεσαιωνισμό (ο όρος είναι δική μου εφεύρεση).
Ξαφνικά, οι πιό ηλίθιες εκπρόσωποι του γυναικείου φύλου γίνονται πρότυπα. Η βλαμμένη Μπρίτνευ Σπήαρς (στα νιάτα της) και η ακόμα πιό βλαμμένη Σάρα Πέηλην αποκτούν επιρροή σε εκατομμύρια νέες γυναίκες. Κοινό τους γνώρισμα: η παρθενία πριν τον γάμο.

Το λευκό νυφικό γίνεται αυτοσκοπός. Μάλιστα όσο μεγαλώνει η οικονομική κρίση, τόσο περισσότερες γυναίκες θα αναζητούν την (οικονομική) σιγουριά ενός γάμου. Με όποιον νάναι, έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχουν κριτήρια για να βρεις τον σωστό σύντροφο.
Η καινούργια φράση κλειδί: "θέλω παιδιά".
Όχι "θέλω παιδιά από τον Μήτσο / τον Κώστα / τον Μπάμπη". Γενικά "θέλω παιδί". Από όποιον νάναι. Αρκεί να με τρέφει κάποιος, όποιος λάχει. Αρκεί να βγω από την ανάγκη να καθορίζω την ζωή μου μόνη μου. Αρκεί να ξαναβρώ τους σταθερούς κανόνες συμπεριφοράς που είχε η προγιαγιά μου.

Η καινούργια γυναικεία σεξουαλική συμπεριφορά: Εμένα που με βλέπεις είμαι bitch και τα-κάνω-όλα. Τύφλα νάχει η πορνοσταρ με τις 50 ταινίες στο ενεργητικό της. Αυτό δηλώνει το προκλητικό ντύσιμο μου και οι χαλκάδες στα διάφορα μέρη του κορμιού μου. Στην θεωρία βέβαια. Γιατί στην πράξη, αν κάποιος ακουμπήσει αυτά τα κοριτσάκια, θα βάλουν τα κλάμματα από τον τρόμο. Στην πράξη, ούτε να γδυθούν δεν μπορούν. Και θέλουν να "δοθούν" (τι γελοία έκφραση) σ' έναν άντρα, μόνο αν τον αγαπάνε.

Τα λαιφσταιλ περιοδικά και τα ριάλιτυ ποτέ δεν ήταν τόσο ισχυρά όσο τώρα. Οι γυναίκες αναζητούν σ' αυτά τους κανόνες συμπεριφοράς και τις συνταγές ευτυχίας που δεν τους προσφέρει η υπόλοιπη κοινωνία.
Ακόμα κι αν οι κανόνες αυτοί τους λένε να πιούν ένα συγκεκριμένο κρασί σαν υπόσχεση ευτυχίας.

Υ.Γ. Τελικά το Κοκκινέλι της Αγάπης δεν μπόρεσα να το δοκιμάσω. Είναι εξαντλημένο - εννοείται. Δοκίμασα όμως αρκετά από τα άλλα κρασιά της περιοχής και μπορώ να βεβαιώσω ότι έχουν θεσπέσια γεύση. Καθώς δεν περιμένω να βρω τον Έρωτα (τον έχω ήδη ;-) ) μπορώ να συγκεντρωθώ στην γεύση και την μυρωδιά ενός κρασιού - όχι στην ονομασία.

Υ.Υ.Γ. Την ταβερνούλα και το κρασί της Μ. και του άντρα της μπορώ να τα συστήσω ανεπιφύλακτα. Είναι και οι 2 θαυμάσιοι άνθρωποι, όλη αυτή η βαβούρα δεν τους έχει επηρρεάσει. Απλά χαίρονται γιά τις αυξημένες πωλήσεις. Και τίποτα άλλο.

Peak oil

Το ενεργειακό πρόβλημα είναι λυμένο εδώ και καιρό.
Όλοι ξέρουμε την μέθοδο των προσκόπων που εστιάζουν με τον μεγεθυντικό φακό τις ακτίνες του ήλιου και μπορούν να βάλουν φωτιά σε μερικά ξερόκλαδα.
Μπορούμε με μερικά κάτοπτρα και μερικές τουρμπίνες να παράγουμε αρκετή ενέργεια από τον ήλιο γιά να καλύψουμε τις ανάγκες του πλανήτη - ολοκληρωτικά. Τα κάτοπτρα δεν είναι παρά καλογυαλισμένη λαμαρίνα και η τουρμπίνες είναι τεχνολογία 60-80 ετών.
Με λίγα λόγια, χωρίς απόβλητα, χωρίς ραδιενεργά κατάλοιπα, χωρίς καυσαέρια και χωρίς έξοδα (πόσο κοστίζει να φτιάξουμε μερικές λαμαρίνες και να τις γυαλίσουμε; ) μπορούμε να καλύψουμε τις συνολικές ενεργειακές μας ανάγκες από τον ήλιο.
Η επιφάνεια που χρειαζόμαστε είναι σχετικά μικρή. Αν μάλιστα την συγκρίνουμε με την επιφάνεια που καταστρέφουμε σήμερα σε ανθρακωρυχεία, είναι μηδαμινή. Στον παρακάτω χάρτη το μεγάλο τετράγωνο δείχνει την εδαφοκάλυψη που απαιτείται γιά την παραγωγή της παγκόσμιας ενέργειας και το μεσαίο γιά τις χώρες της ΕΕ των 25.

Το εύλογο ερώτημα, γιατί αυτό δεν έχει υλοποιηθεί εδώ και καιρό, μπορεί να απαντηθεί μόνο με υποθέσεις.

Ένα σημαντικό στοιχείο είναι η εξάρτηση της ευμάρειας από την κατανάλωση ενέργειας. Αυτή η εξάρτηση είναι σχετικά πρόσφατη. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα η ευμάρεια ενός πληθυσμού δεν ήταν ανάλογη με την κατανάλωση φυσικών πόρων και ενέργειας. Απο τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά η κατανάλωση έγινε συνώνυμο της ευμάρειας. Κάπου ενδιάμεσα κατοχυρώθηκε μάλιστα και με οικονομικούς όρους. Μιά κοινωνία που δεν μεγαλώνει ("ανάπτυξη" είναι ο όρος), θεωρείται ότι είναι αποτυχημένη, στάσιμη. Η ύφεση είναι συνώνυμο της κρίσης.
Η ανάπτυξη με την σειρά της είναι 1 προς 1 εξαρτημένη από την κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων.
Έτσι φτάσαμε στο σημείο να απαιτούνται 12 πλανήτες σαν την Γη, αν κάποτε αποφασίσουμε να επιβάλλουμε τον αμερικάνικο ή τον γιαπωνέζικο τρόπο ζωής σε όλον τον πλανήτη. Για να γενικοποιήσουμε τον γερμανικό τρόπο ζωής - που θεωρείται φιλικός προς το περιβάλλον - χρειαζόμαστε 4.5 πλανήτες σαν την Γη.

Η τελεσίδικη απάντηση στο ενεργειακό πρόβλημα λοιπόν θα έρθει αν και όταν αποφασίσουμε να μειώσουμε την κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων - παραμένοντας ταυτόχρονα ευτυχείς.

Μέχρι να δώσουμε την τελεσίδικη απάντηση, πρέπει να ασχοληθούμε με τις υπάρχουσες συνθήκες. Γιατί δεν θέλουμε να καλύψουμε τις ενεργειακές μας ανάγκες από τον ήλιο;
Ίδιο ερώτημα, με διαφορετική διατύπωση: γιατί ψάχνουμε εναλλακτικές λύσεις γιά το πετρέλαιο, κατασκευάζοντας φωτοβολταικά, ανεμογεννήτριες κλπ. που έχουν τα γνωστά μειονεκτήματα; Γιατί δεν στρώνουμε ένα μικρό τμήμα της ερήμου με μερικές λαμαρίνες;

Μία πιθανή απάντηση είναι ότι η ενέργεια είναι (α) εμπόρευμα και (β) πολιτικό όπλο.
Γιά παράδειγμα, μια πετρελαϊκή εταιρεία σαν την ΒΡ δεν έχει κανένα πρόβλημα να φτιάξει φωτοβολταικά. Είτε κερδίσει 1 εκατομμύριο πουλώντας πετρέλαιο, είτε κερδίσει 1 εκατομμύριο πουλώντας φ/β, το ίδιο της κάνει.

Με την ηλιοθερμία όμως (τα κάτοπτρα στην έρημο που λέγαμε) δεν μπορεί να κερδίσει. Δεν υπάρχει εμπόρευμα να διακινηθεί, να αλλάξει χέρια.
Από την στιγμή που η αναγκαία επιφάνεια καλυφθεί από τις λαμαρίνες, η παγκόσμια παραγωγή ενέργειας βγαίνει έξω από τα πολιτικοστρατιωτικά και οικονομικά παιχνίδια. Τα μηδαμινά έξοδα συντήρησης μπορεί να τα καλύψει ο καθένας. Η τιμή της ενέργειας παύει να έχει διακυμάνσεις και να εξαρτάται από το παγκόσμιο εμπόριο.

Η βασική διαφορά της ηλιοθερμίας από τις άλλες μορφές παραγωγής ενέργειας δεν είναι μόνο η φιλικότητα προς το περιβάλλον (αυτή υπάρχει και στα φωτοβολταικά). Η βασική διαφορά είναι ότι η ηλιοθερμία καταργεί την ενέργεια σαν πολιτικό όπλο και σαν εμπόρευμα.

*******
Ιστορική αναδρομή, γιά να φανεί η πολιτική σημασία του πετρέλαιου.
Όταν ο εμίρης Ιμπν Σαουντ νίκησε τους τούρκους και ίδρυσε την Σαουδική Αραβία (1932) αναζήτησε ισχυρούς προστάτες. Εκείνη την εποχή δεν ήταν να εμπιστεύεται κανείς την Αγγλία - με την άθλια αποικιοκρατική της πολιτική είχε καταστρέψει χώρες και χώρες. Η υπόλοιπη Ευρώπη είχε τα χάλια της, ακόμα δεν είχε ξεπεράσει το σοκ του Παγκόσμιου Πόλεμου. Η Αμερική ήταν μιά νέα και σφριγηλή χώρα, ανερχόμενη δύναμη τότε. Η Αμερική ένιωθε ότι το πετρέλαιο θα αποτελέσει ισχυρό παράγοντα στις δεκαετίες που έρχονται. Εκείνη την εποχή δεν ήξερε ότι διαθέτει πλούσια κοιτάσματα και η ίδια. Αργότερα, όταν το έμαθε, οι ανάγκες της ξεπερνούσαν κατά πολύ τα διαθέσιμα κοιτάσματα στο έδαφος της.

Το Deal που έγινε ήταν ότι η οικογένεια Σαουντ θα δίνει πετρέλαιο στην Αμερική, σε όρους που συμφέρουν μόνο την δεύτερη. Με αυτό το πολιτικό όπλο η Αμερική μπορούσε (και μπορεί) να καταστρέψει όποιον ανταγωνιστή θέλει. Σε αντάλλαγμα η Αμερική προστατεύει την οικογένεια Σαουντ.
Προσοχή - όχι το κράτος. Την συγκεκριμένη οικογένεια.

Παρένθεση. Η οικογένεια Σαουντ είναι η μόνη στην ανθρώπινη ιστορία που έδωσε το όνομα της σε ένα κράτος.

Από την ίδρυση της μέχρι σήμερα, η Σ. Αραβία κυβερνιέται από μία οικογένεια. Μετά τον ιδρυτή Ιμπν Σαουντ κυβέρνησαν οι 4 γιοί του. Σήμερα είμαστε στον 4ο.
Η Σ. Αραβία είναι μιά τελείως αντιδημοκρατική χώρα. Δικαιώματα γυναικών; Απλά ξέχασε τα. Εργασιακό καθεστώς: πακιστανοί, αιγύπτιοι και φιλιππινέζοι δουλεύουν σαν σκλάβοι. Ελευθεροτυπία; Τι είναι αυτό; Εκλογές; Από ποιόν, πότε και γιατί;
Παιδεία; Υπάρχουν 3 πανεπιστήμια, εκ των οποίων τα 2 αποκλειστικά με θεολογικές σχολές.

Με την θεολογία βγαίνει και το 2ο Deal στην επιφάνεια. Εξωτερικά, η οικογένεια Σαουντ εξασφαλίζεται από τους αμερικάνους. Εσωτερικά από τους ουαχαμπιτιστές παπάδες. Ο Ουαχαμπιτισμός είναι η μικρότερη αριθμητικά αλλά η πιό οπισθοδρομική και αντιδραστική ισλαμική τάση (οι άλλες 2 είναι οι Σουνίτες και οι Σιίτες). Οι γνωστοί ταλιμπάν δεν είναι τίποτα άλλο από την εφαρμογή του ουαχαμπιτισμού στην πράξη.
Εννοείται ότι ο ουαχαμπιτισμός αποτελεί επίσημη θρησκεία του (θεοκρατικού) κράτους.

Το δεύτερο αυτό Deal εξασφαλίζει ότι ο ουαχαμπιτισμός θα έχει την απόλυτη κυριαρχία στην χώρα, με το αντάλλαγμα ότι μπορεί να καταδυναστεύει τους πάντες εκτός από την οικογένεια Σαουντ. Μιάς οικογένειας που τα μέλη της στέκονται πάνω από κάθε νόμο - ακόμα και τους ταλιμπανικά θρησκευτικούς.

Η έννοια της οικογένειας είναι κάπως ασυνήθιστη γιά τα δικά μας μέτρα. Εκτός από τους αυλικούς, υπάρχουν γύρω στους 35.000 "πρίγκηπες". Αυτοί είναι οι γιοί και οι οι γιοί των γιών κλπ. του αρχικού ιδρυτή. Με κληρονομικό δικαίωμα παίρνουν σύνταξη από το κράτος μόλις γεννηθούν (αθάνατο ελληνικό όνειρο - έγινες πράξη στην Σαουδαραβία). Ολα τους τα έξοδα, μαζί και αυτά της οικογένειας τους, είναι πληρωμένα εφ' όρου ζωής από το κράτος. Και ΚΑΝΕΝΑΣ δεν τολμάει να τους πάει κόντρα, σε οτιδήποτε θελήσουν.
Αν υπολογίσουμε τις γυναίκες τους, τις παλλακίδες τους, τους γραμματείς τους, τους διάφορους παρατρεχάμενους και σφουγγοκωλάριους, φτάνουμε σε μιά κλίκα 1.5 - 2 εκατομυρίων προνομιούχων. Οι σπατάλες τους είναι παροιμιώδεις. Το κράτος με τις μεγαλύτερες εξαγωγές πετρελαίου στον κόσμο έφτασε κάποτε να είναι χρεωμένο. Σήμερα έχει ένα - αναλογικά μικρό - πλεόνασμα.

Τους υπόλοιπους κάτοικους αυτής της χώρας, απλά ξέχνα τους. Χωρίς παιδεία, χωρίς δικαιώματα, με την κυρίαρχη θρησκεία να απαγορεύει ότι δεν γουστάρουν οι παπάδες, το μόνο που μπορούν να γίνουν είναι κατώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι ή πλανόδιοι έμποροι.

****
Το να αντικαταστήσουμε το πετρέλαιο με την ηλιοθερμία θα σήμαινε εν μιά νυκτί κατάλυση του καθεστώτος Σαουντ στην Σ. Αραβία, αλλά - το κυριότερο - κατάλυση της αμερικάνικης κυριαρχίας στην παγκόσμια αγορά και την παγκόσμια πολιτική.

Με την τιμή του πετρελαίου συμβαίνει το εξής εξωφρενικό. Είναι η μόνη σχεδόν τιμή στο παγκόσμιο εμπόριο, που δεν επηρρεάζεται από τον γενικό και καθολικό νόμο της προσφοράς / ζήτησης. Εξωφρενικό, αν σκεφτεί κανείς, ότι το πετρέλαιο είναι ΤΟ προιόν.
Η ζήτηση είναι σταθερή και όλα τα κράτη είναι αναγκασμένα να την κρατούν ψηλά. Πρόκειται γιά την "ανάπτυξη" που θεωρείται must όπως γράφω πιό πάνω.
Η προσφορά είναι κι αυτή σταθερή - όσι κι αν φαίνεται παράξενο. Όλα τα κράτη - πλην Σ. Αραβίας. - παράγουν όσο περισσότερο πετρέλαιο μπορούν. Κανένα κράτος δεν μπορεί να αυξήσει την παραγωγή του, βρίσκονται ήδη στο μάξιμουμ. Επίσης κανένα κράτος δεν μπορεί να την μειώσει, χωρίς να κινδυνεύσει από χρεωκοπία.

Τι έχουμε λοιπόν; Σταθερή ζήτηση από την μιά (με σταθερό ρυθμό αύξησης μάλιστα) και σταθερή προσφορά από την άλλη. Η μόνη χώρα που μπορεί να αυξομειώσει την παραγωγή της κατά βούληση και χωρίς συνέπεις γιά την ίδια είναι η Σ. Αραβία. Δηλαδή η οικογένεια Σαουντ. Δηλαδή οι αμερικάνοι.
Με άλλα λόγια, η τιμή του πετρελαίου δεν καθορίζεται από την διεθνή αγορά, ούτε από τον κανόνα προσφοράς / ζήτησης. Καθορίζεται από το τι συμφέρει τα αμερικάνικα σχέδια. Επειδή μάλιστα το πετρέλαιο τιμάται σε δολάρια, υπάρχει άλλος ένας μοχλός πίεσης. Διαμορφώνοντας την ισοτιμία δολαρίου - άλλων νομισμάτων μπορούν οι αμερικάνοι να κάνουν το πετρέλαιο φτηνό γιά τους ίδιους και ακριβό γιά όλους τους άλλους.

*****
Μέχρι πότε θα κρατήσει αυτό; Κανένας δεν ξέρει. Το μέγιστο ερώτημα σχετικά με το πετρέλαιο είναι το άν και κατά πόσο έχουμε συνθήκες peak oil ή όχι. Σαν peak oil ορίζεται η κατάσταση εκείνη, που η προσφορά δεν θα μπορεί να καλύψει την ζήτηση. Σαν peak oil ορίζεται η ποσότητα εκείνη εξόρυξης, που δεν μπορεί να αυξηθεί άλλο.
Δεν μπαίνει θέμα εξάντλησης του πετρελαίου. Αυτό το ερώτημα είναι απλοικό. Το πετρέλαιο δεν θα εξαντληθεί ποτέ. Κάποτε θα γίνει τόσο ακριβό, που η ανθρωπότητα θα πάψει να το χρειάζεται. Θα υπάρχουν αρκετά εκατομμύρια τόνοι πετρελαίου στο έδαφος, αλλά κανένας δεν θα θέλει να τους αντλήσει.

Οταν το πετρέλαιο πάψει να αποτελεί πολιτικό όπλο, όταν η τιμή του πετρελαίου αναγκαστεί να ακολουθήσει τον νόμο προσφοράς / ζήτησης, τότε το πετρέλαιο θα πάψει να έχει ενδιαφέρον γιά την ανθρωπότητα. Μόλις φτάσουμε το peak oil (πολύ πριν την οριστική εξάντληση), θα σταματήσουμε να καταναλώνουμε πετρέλαιο. Τα υποκατάστατα (βλ. ηλιοθερμία) υπάρχουν ήδη και είναι επαρκέστατα.

Μερικοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι μπήκαμε σε συνθήκες peak oil ήδη από πέρυσι (μακάρι). Αλλοι μιλάνε γιά το 2015. Άλλοι γιά το 2050. Ο Μεγάλος Άγνωστος στην εξίσωση είναι τα αποθέματα της Σ. Αραβίας, που αποτελούν κρατικό μυστικό.

Το πρόβλημα είναι, ότι ξέρουμε τα υποκατάστατα μεν, δεν τα εφαρμόζουμε έγκαιρα δε. Οι εγκαταστάσεις της ηλιοθερμίας δεν φτιάχνονται σε 1 μέρα. Και (δυστυχώς) χρειάζονται πετρέλαιο γιά να φτιαχτούν και να εγκατασταθούν. Που σημαίνει, ότι άν φτάσουμε στο peak oil και το πετρέλαιο γίνει ξαφνικά πανάκριβο, ΔΕΝ θα μπορούμε να υλοποιήσουμε τις εναλλακτικές λύσεις (όποιες και νάναι αυτές) γιατί δεν θα κινούνται τα μηχανήματα μας.

Συμπέρασμα: ας ετοιμαζόμαστε γιά τα Δύσκολα.

Τιτανικός 1

Τι θα γινόταν αν ο Τιτανικός σε έναν αχανή ωκεανό τύχαινε να πλεύσει 200 μέτρα πιό αριστερά εκείνη την μοιραία νύχτα; Από μαθηματική σκοπιά οι πιθανές εξελίξεις του "τι θα γινόταν αν δεν είχε χτυπήσει το παγόβουνο" είναι τόσο ασύλληπτα πολλές που δεν αξίζει τον κόπο να τις μελετήσει κανείς.
Από αυτόν τον τεράστιο αριθμό διαλέγω 2 γεγονότα που με ενδιαφέρουν περισσότερο.

Το πρώτο πράγμα που *δεν* θα συνέβαινε αν ο Τιτανικός είχε φτάσει τελικά στην Νέα Υόρκη θα ήταν η αρχή του τέλους της βιομηχανικής επανάστασης. Ηταν μιά τρελούτσικη αλλά ενδιαφέρουσα εποχή τότε. Δεν υπήρχαν περιβαλλοντικές ανησυχίες, δεν υπήρχαν κρατικοί έλεγχοι, δεν υπήρχαν άλλοι ελεγκτικοί μηχανισμοί, δεν υπήρχαν ηθικές αναστολές. Η τεχνολογία μπορούσε να κάνει τα πάντα, αρκούσε να είχες ένα όραμα - και να θέλεις να το πραγματοποιήσεις.
Ηταν η εποχή των οραμάτων.
Οι άνθρωποι δεν ασχολιόνταν με πεζά πράγματα όπως οι οικονομικές αναλύσεις και με το "αν" θα πρέπει να κάνουν κάτι. Τους ενδιέφερε μόνο το "πως" θα το κάνουν.
Τεράστιες περιουσίες μπορούσαν να δημιουργηθούν - και να χαθούν - από ένα όραμα.

Το κανάλι του Σουέζ είχε τελειώσει 40 χρόνια πρίν, το 1869.
Το κανάλι του Παναμά τελέιωσε το 1914, 2 χρόνια μετά τον Τιτανικό.
Γιγαντιαία έργα, ακόμα και με τα σημερινά τεχνολογικά δεδομένα. Ποσο μάλλον με την τεχνολογία των αρχών του 20ου. Σήμερα καμμία κυβέρνηση, καμμία εταιρεία δεν θα σκεφτόταν καν να ξεκινήσει τέτοια έργα. Εκείνη την εποχή όχι μόνο το σκεφτόταν αλλά εκατοντάδες χιλιάδες επενδυτές έδωσαν τα λεφτά τους γιά να υπολοιηθεί το όραμα μιάς διώρυγας. Με τελείως αμφίβολο οικονομικό αποτέλεσμα.

Ενα άλλο όραμα ήταν το αυτοκίνητο. Μπορεί σήμερα να μας φαίνεται αυτονόητο, αλλά τότε ήταν όραμα.
Το 1914 (μόλις 2 χρόνια μετά τον Τιτανικό) ο Χ. Φορντ αποφάσισε πρώτος από όλους να βάλει το αυτοκίνητο σε μαζική παραγωγή, μειώνοντας την τιμή αγοράς του από 25000 δολάρια (σε σημερινές τιμές) περίπου στο μισό. Αυτό ήταν όραμα, γιατί κανείς δεν ήξερε αν το αυτοκίνητο εξαπλωθεί τελικά. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί, ότι 80 χρόνια μετά σε όλον τον πλανήτη θα υπήρχαν δισεκατομμύρια χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένων δρόμων, βενζινάδικα κάθε 50 χλμ και συνεργεία κάθε 100 χλμ.
Αλλά και όσοι αγόραζαν αυτοκίνητο τότε έδιναν από 15000 - 30000 σημερινά δολάρια γιά ένα όραμα, γιά ένα άχρηστο γκατζετάκι. Το αυτοκίνητο είναι άχρηστο χωρίς δρόμους, χωρίς βενζινάδικα και συνεργεία, τα οποία τότε δεν υπήρχαν.
Κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει αν οι κυβερνήσεις έφτιαχναν τελικά σιδηροδρομικά δίκτυα αντί γιά οδικά. Εκείνη την εποχή το τραίνο ήταν πιό ανεπτυγμένη τεχνολογία από το αυτοκίνητο.

Παρένθεση: ένα πολύ παρόμοιο πρόβλημα αντιμετωπίζουν σήμερα τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Είναι πανάκριβα και άχρηστα. Χωρίς σταθμούς ανεφοδιασμού, δεν μπορώ να ξαπλώνω ένα ηλεκτρικό καλώδιο από το σαλόνι μου στον 5ο όροφο μέχρι το ηλεκτρικό μου αυτοκίνητο, παρκαρισμένο 3 τετράγωνα πιό κάτω. Χωρίς ειδικευμένα συνεργεία, θα μείνω κάποτε στον δρόμο. Σήμερα, η αγορά ηλεκτρικού αυτοκινήτου είναι μόνο γιά οραματιστές. Επειδή δεν είμαστε πιά στο 1914, οραματιστές δεν υπάρχουν και το ηλεκτρικό αυτοκίνητο την έχει άσχημα. Κλείνει η παρένθεση.

Ο Τιτανικός ήταν η υλοποίηση ενός ακόμα οράματος της βιομηχανικής επανάστασης. Ενα αβύθιστο ( ! ) πλοίο που μπορούσε να διασχίσει τον Ατλαντικό σε χρόνο ρεκόρ με τους περισσότερους επιβάτες από όλα τα πλοία της εποχής.
Η καταστροφή του Τιτανικού δεν ήταν τραγική μόνο γιά τους 1500 νεκρούς. Ηταν τραγική γιατί έδειξε τα όρια της τεχνολογίας. Ενα εγγυημένα αβύθιστο πλοίο βυθίζεται σε ένα σχετικά απλό ατύχημα.
Μετά την καταστροφή του Τιτανικού κανένα μεγάλο έργο δεν ξεκίνησε. Οσα είχαν αρχίσει περατώθηκαν, αλλά τίποτα καινούργιο δεν άρχισε. Το ναυάγιο σημάδεψε την αρχή του τέλους γιά μιά τρελή εποχή.

Οπως πάντα στην ναυσιπλοία, μετά από κάθε ατύχημα αλλάζουν οι κανονισμοί ασφαλείας. Ο Τιτανικός δεν είχε αρκετά σωστικά μέσα, γιατί ένα αβύθιστο πλοίο δεν τα χρειάζεται. Σήμερα κανένα πλοίο δεν φεύγει απ' το λιμάνι αν δεν υπάρχουν σωστικά μέσα γιά όλους τους επιβάτες και το πλήρωμα. Οταν ο Τιτανικός ζητησε βοήθεια δεν υπήρχαν διαθέσιμες συχνότητες στον ασύρματο, γιατί πολλοί επιβάτες έστελναν προσωπικά τηλεγραφήματα. Αλλά και να υπήρχαν ελεύθερες συχνότητες, κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να ακούει τον ασύρματο.
Από το Τιτανικό και μετά κάθε πλοίο είναι υποχρεωμένο να ακούει μία συγκεκριμένη συχνότητα (το περίφημο κανάλι 16) διαρκώς. Και να μην χρησιμοποιεί αυτό το κανάλι παρά μόνο σε περίπτωση κινδύνου. Ετσι εξασφαλίζεται ότι όσοι χρειάζονται βοήθεια στην θάλασσα θα μπορέσουν να στείλουν μήνυμα και οι υπόλοιποι θα τους ακούσουν.

Συνεχίζεται

Δαρβίνος ύποπτος

Ο γνωστός Δαρβίνος είχε πτυχίο θεολογίας. Καθυστέρησε την έκδοση του περίφημου βιβλίου του κατά 20 χρόνια γιατί δεν ήθελε να στεναχωρήσει την εκκλησία, ούτε την γυναίκα του, φανατική θρήσκα. Ο ίδιος φρόντισε αρκετά να εφαρμόσει την θεωρία του περί επικράτησης του ισχυρότερου είδους, κάνοντας 9 παιδιά.

Δεν καταλαβαίνω την αντίθεση της εκκλησίας με την θεωρία του Δαρβίνου. Αν το σκεφτεί κανείς ψύχραιμα, η δαρβινική θεωρία δεν αποκλείει την ύπαρξη του θεού, ούτε καταρρίπτει κάποιο άλλο εκκλησιαστικό δόγμα. Αλλά οι φανατικοί δεν σκέφτονται, γι' αυτό έχουν τον Δαρβίνο στο μάτι.

Διάβασα μιά πρόσφατη έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι θρήσκες γυναίκες γεννάνε κατά μέσον όρο διπλάσιο αριθμό παιδιών από τις άθεες. Αυτό σε ίδιες συνθήκες τόπου διαμονής, οικονομικές, μορφωτικές, κοινωνικές κ.α. Αν αφαιρέσουμε δηλαδή όλους τους άλλους κοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν την απόκτηση παιδιών, ένα θρήσκο ζευγάρι έχει διπλάσιους απογόνους από ένα ζευγάρι άθεων. Αν αυτό δεν είναι καθαρός δαρβινισμός, τότε τι είναι; Ο Δαρβίνος λέει ξεκάθαρα, ότι οι το πετυχημένο είδος αποκτάει απογόνους και επικρατεί, ενώ το αποτυχημένο δεν αναπαράγεται και εγκαταλείπει τον πλανήτη.

Σήμερα οι εκκλησίες (ιδίως οι χριστιανικές) περνάνε κρίση. Αυτό είναι αποτέλεσμα της χίπικης δεκαπενταετίας 1965 - 1980 με τον ελεύθερο έρωτα. Αυτή η εποχή έχει περάσει. Δεν θα εκπλαγώ καθόλου, αν σε 10-20 χρόνια από σήμερα ζούμε σε θεοκρατικές κοινωνίες. Οι εκκλησίες θα ξαναγεμίσουν, ο Δαρβίνος θα έχει θριαμβεύσει γιά μιά ακόμα φορά.

Ποιός λογικός και μορφωμένος άνθρωπος θέλει να κάνει παιδιά σήμερα; Κανένας. Με εξαίρεση μερικές γυναίκες στην "κρίσιμη" ηλικία των 27-33 που είναι τρελαμένες από τις ορμόνες τους, δεν υπάρχει λογικό επιχείρημα που να συνηγορεί υπέρ της απόκτησης παιδιών. Εκτός αν είσαι θρήσκα. Η θρησκεία θέλει να αποκτήσεις παιδιά. Οχι μόνο σε παροτρύνει αλλά στο επιβάλλει. Σκοπός του γάμου είναι η τεκνοποίηση. Σημειωτέον, αυτό γίνεται στην κάθε θρησκεία, όχι μόνο στην χριστιανική.

Πολλοί κατηγορούν την εκκλησία ότι είναι ανδροκρατική, καταπιέζει τις γυναίκες, δεν τους αναγνωρίζει ισότητα και δικαιώματα κλπ. Βλακείες. Η εκκλησία είναι πανέξυπνη και αυτά που διακυρήσσει είναι σύμφωνα με την δαρβινική θεωρία.
Η εκκλησία λέει "αυξάνεστε και πληθύνεστε".
Ο Δαρβίνος λέει "γεννιέσαι, αφήνεις πολλούς απογόνους και πεθαίνεις".
Ο Δερβίνος ΔΕΝ λέει "γεννιέσαι, κάνεις καριέρα και πεθαίνεις".

Δεν αποτελεί σύμπτωση ότι οι γυναίκες είναι πολύ πιό θρήσκες από τους άντρες. Αν η εκκλησία ήταν εχθρική προς τις γυναίκες, οι τελευταίες θα της είχαν γυρίσει την πλάτη. Οι γυναίκες είναι θρήσκες γιατί η εκκλησία ενισχύει τις βιολογικές, δαρβινικές τους ανάγκες γιά αναπαραγωγή.
Και όχι μόνο αυτό. Η εκκλησία π.χ. καθιέρωσε τον θεσμό του κουμπάρου γιά να προστατέψει τις γυναίκες. Παλιά ο άντρας παντρευόταν και την έκανε με ελαφρά όποτε του έκανε κέφι. Μετά την θέσπιση του κουμπάρου - μάρτυρα, δεν μπορούσες να την κοπανήσεις τόσο εύκολα. Η καθολική εκκλησία υποστηρίζει λυσσωδώς την τήρηση του γάμου μέχρι θανάτου. Γιά την καθολική εκκλησία δεν υπάρχει χωρισμός, δεν υπάρχει διαζύγιο. Αν αυτό δεν είναι μέτρο υπέρ των γυναικών τοτέ υπέρ ποιανού;

Η ελευθερία, η ισότητα, τα ίδια δικαιώματα, η αυτοκυριαρχία είναι φούμαρα. Από δαρβινική σκοπιά εντελώς άχρηστα πράγματα, αν όχι και αντίθετα με την θεωρία της εξέλιξης. Ο βιολογικός σκοπός της γυναίκας είναι να αναπαραχθεί, όχι να γίνει διευθύντρια στο τμήμα μάρκετιγκ.
Η εκκλησία προσφέρει στην γυναίκα το θεολογικό, το ηθικό αλλά και το πρακτικό υπόβαθρο (σταθερές και προβλέψιμες υποδομές) για να υλοποιήσει τους βιολογικούς σκοπούς της. Η εκκλησία δεν είναι συντηρητική από κακία ή από βλακεία. Οτιδήποτε μπορεί να είναι, βλάκες δεν είναι. Η εκκλησία είναι συντηρητική, γιατί οι σταθερές κοινωνικές δομές είναι το καλύτερο φυτώριο γιά την απόκτηση πολλών παιδιών. Και όποιος αποκτάει πολλά παιδιά είναι το καλύτερο βιολογικό είδος κατά Δαρβίνον.

Οι άντρες γίνονται αναγκαστικά θρήσκοι, γιά να μπορέσουν να βρουν γυναίκα. Οπως έλεγε και κάποιος επιφανής θεολόγος, οι άντρες δείχνουν την θρησκευτικότητα τους, οι γυναίκες την βιώνουν.
Αν είσαι γυναίκα, θα είσαι θρήσκα, γιατί η θρησκεία συμβαδίζει με τις βιολογικές σου ανάγκες. Αν είσαι άντρας, θα είσαι θρήσκος, γιατί έτσι αυξάνεις τις πιθανότητες να βρεις γυναίκα και να αναπαραχθείς. Οπως και νάχει, οι θρήσκοι έχουν βιολογικό πλεονέκτημα απέναντι στους άθρησκους αποκτώντας πολλούς απογόνους.

Η αντίθεση λοιπόν δεν είναι ανάμεσα στην εκκλησία και την θεωρία του Δαρβίνου. Αυτά τα δύο συμβαδίζουν μιά χαρά. Η πραγματική αντίθεση είναι ανάμεσα στους εκκλησιαστικούς κανόνες και την θεωρία της Εξέλιξης από την μιά και την Ελευθερία από την άλλη.

Αλλά η Ελευθερία θέλει μαγκιά. Δεν είναι γιά τον καθένα. Μόνο ο ελέυθερος άνθρωπος θα αγνοήσει τόσο τις θρησκευτικές επιταγές όσο και τα βιολογικά / εξελικτικά πλεονεκτήματα και θα κάνει αυτό που πραγματικά θέλει.
Το να μπαρκάρεις σ' ένα πλοίο και να γυρίσεις τις 7 θάλασσες (ξέρει κανείς, ποιές είναι αυτες; ;-) ) είναι αντίθετο με την θεωρία της Εξέλιξης, γιατί μόνο απογόνους δεν πρόκειται ν' αφήσεις έτσι. Οι πειρατές δεν κάνουν παιδιά. Αλλά είναι Ελευθερία, είναι Ζωή.
Αλλά και ο πραγματικός Ερωτας είναι συνυφασμένος με την Ελευθερία. Αγαπάει πολύ εκείνος που είναι ελεύθερος. Εκείνος που έχει επιλογή και επιλέγει να ζήσει με την αγαπημένη του. Εκείνος που ζει με μιά γυναίκα γιατί δεν έχει άλλες επιλογές (επειδή έτσι υποδεικνύει η κοινωνία, η εκκλησία και η εξελικτική βιολογία) είναι στα μάτια μου ύποπτος.

Κάτω ο Δαρβίνος με τα βιολογικά του πλεονεκτήματα.
Ζήτω η ελευθερία, ζήτω ο ελεύθερος έρωτας. Η Ζωή.

Σταυρός του Νότου

Όλη η ιστορία ξεκίνησε με την οικονομική κρίση. Με αφορμή την κρίση βρήκαν ευκαιρία οι διάφοροι θεομπαίχτες και ταχυδακτυλουργοί να προσελκύσουν αφελείς. Τους τελευταίους μήνες πληθαίνουν τα βιντεάκια δήθεν "ενημερωτικού" χαρακτήρα, τα οποία - εντελώς καλοπροαίρετα και ανιδιοτελώς εννοείται - μας πληροφορούν ποιός ακριβώς φταίει γιά την κρίση, πως ακριβώς λειτουργεί ο κόσμος, η οικονομία, η πολιτική (και μερικά άλλα τινά) και κυρίως, τι πρέπει να κάνουμε γιά να σώσουμε την ψυχή μας και τις οικονομίες μας. Το τελευταίο συνεπάγεται - τι σύμπτωση - να εμπιστευτούμε τον νέο wannabe προφήτη που μας βγάζει λαγούς απ' το καπέλλο.

Μέχρι εδώ όλα καλά. Αν δεν προσελκύσουν τους αφελείς σε καιρό κρίσης, πότε θα το κάνουν; Έτυχε λοιπόν να διαβάσω ποστ, το οποίο παραπέμπει σε ένα new age βιντεάκι με το γνωστό περιεχόμενο. Το βιντεάκι αυτό δεν αρκείται στην ανάλυση της οικονομικής κρίσης, αλλά ξεκαθαρίζει τους λογαριασμούς του με όλες τις θρησκείες - κυρίως τον χριστιανισμό. Λογικό, οι μουσουλμάνοι και οι εβραίοι δεν πείθονται από new age μαλακιούλες, οι βουδιστές είναι new age από μόνοι τους, οι μόνοι αφελείς που μπορούν να πειστούν - και διαθέτουν και τα φράγκα - είναι οι δυτικοί χριστιανοί. 'Αρα το βιντεάκι προσπαθεί να καταρρίψει τον χριστιανισμό. Αφού ξεπαστρέψει τον χριστιανισμό, το βιντεάκι μας εξηγεί το πως λειτουργεί ο κόσμος και - μην ξεχνιόμαστε - το τι θα κάνουμε γιά να σωθούμε. 'Ολα αυτά γίνονται σε 90'. Ρησπέκτ (γιά το θράσος τους).

Σαν άθεος είμαι τελείως ακατάλληλος να υπερασπιστώ τον χριστιανισμό. Ούτε έχω καμμιά διάθεση. Αλλά δεν μπόρεσα να ανεχτώ τόση νεφελοκοκκυγία και σοφιστεία μαζεμένη. Στο βιντεάκι "αποκαλύπτεται" ότι τα χριστιανικά σύμβολα είναι παρμένα από τους αιγύπτιους. Το σημαντικότερο χριστιανικό σύμβολο, ο Σταυρός, είναι παρμένο από τον αστερισμό του Σταυρού του Νότου - έτσι λέει. Εκεί έφτασα στα όρια μου. Θεώρησα αυτήν την φράση σαν χοντρή βλακεία, έγραψα ένα ειρωνικό σχόλιο, εξήγησα ότι ο Σταυρός του Νότου είναι ορατός μόνο στο νότιο ημισφαίριο, άρα είναι αδύνατον να τον είχαν δει οι αιγύπτιοι και να τον πήραν οι χριστιανοί από αυτούς.

Σχολίασα, τους έβρισα (τους δημιουργούς του βίντεο, όχι τον μπλόγγερ, το οποίο τυχαίνει να εκτιμώ) και ηρέμησα. Αφού ηρέμησα ήρθαν οι αμφιβολίες. Κι αν είχα πει κοτσάνα; Το ότι ο Σταυρός του Νότου φαίνεται μόνο από το νότιο ημισφαίριο είναι καρατσεκαρισμένο, δεν υπάρχει αμφιβολία. Ισχύει όμως σήμερα. Τι ίσχυε 4500 χρόνια πρίν; Μήπως ήταν ορατός γιά τους αιγύπτιους την εποχή των Φαραώ;

Ένα σύντομο ψάξιμο επιβεβαίωσε τις αμφιβολίες μου. Ο Σταυρός του Νότου ήταν ορατός στην Αίγυπτο 4500 χρόνια πρίν. Καταραμένη μετάπτωση (θα εξηγήσω αργότερα), με έκανες να γράψω κάτι που δεν είναι 100% ακριβές.

Η περιφρόνηση μου για τους αυτόκλητους "σωτήρες" παραμένει. Πρώτον ο Σταυρός ήταν μεν ορατός εκείνη την εποχή αλλά γιά ελάχιστες μέρες / ώρες του χρόνου και θαμμένος κάπου στον ορίζοντα, χωρίς κανένας να του δίνει σημασία. Γιά ποιόν λόγο να διαλέξουν οι χριστιανοί γιά το μεγαλύτερο σύμβολο της θρησκείας τους έναν τελέιως ασήμαντο και άγνωστο αστερισμό; Δεύτερον όταν ιδρύθηκε ο χριστιανισμός, ο Σταυρός του Νότου είχε πάψει να είναι ορατός - άλλο 4500 χρόνια και άλλο 2000 χρόνια - και θα είχε μάλλον ξεχαστεί. Τρίτον, οι αιγύπτιοι είχαν περίπου 250 διαφορετικούς σταυρούς στην κουλτούρα τους. Ανάμεσα τους και την πασίγνωστη σβάστικα, την οποία υιοθέτησαν οι ναζί. Αν οι χριστιανοί διάλεξαν έναν από αυτούς τους σταυρούς, δεν είχε να κάνει με τον Σταυρό του Νότου. Τέταρτον, ακόμα και αν όλα τα χριστιανικά σύμβολα είναι παρμένα από τους αιγύπτιους, τι αποδεικνύει αυτό; Για τον χριστιανισμό τίποτα. Άσε που όλα αυτά είναι γνωστά εδώ και κάτι δεκαετίες, δεν περιμέναμε τα new age βιντεάκια να μας ανοίξουν τα μάτια. Η περιφρόνηση λοιπόν παραμένει στο ακέραιο.

Γιατί σκίστηκα όμως εγώ γιά τον Σταυρό του Νότου; Γιατί είναι αυτός ο αστερισμός τόσο σημαντικός γιά μένα - και κυρίως γιά όσους ναυτικούς ταξιδεύουν στο νότιο ημισφαίριο; Γιατί αυτός ο αστερισμός κοσμεί τις σημαίες περίπου 12 χωρών του νότιου ημισφαίριου (στην εικόνα η σημαία της Ν. Ζηλανδίας);


Ο Σταυρός του Νότου είναι απόδειξη μαγκιάς και ναυτικής καπατσοσύνης. Ο Σταυρός είναι απαραίτητος γιατί με την βοήθεια του μπορείς να βρεις που είναι ο Nότος. Ο Σταυρός είναι κάτι ανάλογο του Πολικού αστέρα, αλλά αρκετά πιό "ζόρικος" - γι' αυτό χρειάζεται μαγκιά, αλλιώς Νότο δεν βλέπεις ;-)

Ας ξεκινήσω με τα εύκολα. Στο βόρειο ημισφαίριο ξέρουμε τον Πολικό αστέρα. Είναι σχετικά εύκολο να τον βρει κανείς. Με ελάχιστη εξάσκηση, έχω μάθει να βρίσκω τον Πολικό κατ' ευθείαν, από τότε που ήμουν παιδί.
Αλλά και χωρίς εξάσκηση είναι εύκολο. Πρώτα βρίσκουμε την Μεγάλη Άρκτο (άμα δεν βρίσκεις ούτε την Μεγάλη Άρκτο, τότε ήρθες σε λάθος μπλογκ ;-) ). Μετά επεκτείνουμε την μικρή πλευρά 5 φορές και φτάνουμε στον Πολικό, όπως δείχνει το σκιτσάκι.



Ο Πολικός είναι και η "άκρη" της Μικρής Άρκτου. Δείχνει πάντοτε τον Βορρά, γιατί ο νοητός άξονας της Γης, αν προεκταθεί μέχρι τον ουράνιο θόλο, θα συναντήσει τον Πολικό αστέρα. Επειδή ο Πολικός είναι ακριβώς πάνω στον άξονα δεν περιστρέφεται. Είναι το μοναδικό αστέρι που δεν γυρίζει στον ουράνιο θόλο. Και φυσικά δεν ανατέλλει και δεν δύει ποτέ - είναι πάντα εκεί.

Όλα αυτά βέβαια σε συνάρτηση με την χρονιά την οποία διανύουμε. Ο Πολικός βρίσκεται σημερα ακριβώς πάνω στον άξονα περιστροφής της Γης. Αλλά ο άξονας περιστροφής της Γης είναι μεταβλητός. Αυτό το φαινόμενο είναι η "μετάπτωση" την οποία καταράστηκα ήδη πιό πάνω, γιατί παραλίγο να μου βγάλει ανακριβές το σχόλιο. ;-)
Πριν μερικούς αιώνες ο άξονας της Γης δεν περνούσε από τον Πολικό αλλά από τον δ της Μικρής Άρκτου. Οι τούρκοι αστρονόμοι ήξεραν τον δ (λίγο πιό αριστερά από τον Πολικό στο παραπάνω σκίτσο) σαν "Αστέρι του Βορρά" και τον ονόμαζαν Yildun.
Ακόμα πιό παλιά ο άξονας της Γης περνούσε από τον β της Μικρής Άρκτου, ο οποίος με την σειρά του έδειχνε τον Βορρά στους άραβες αστρονόμους, που τον ονόμαζαν Kochab.
Το 3000 π.Χ. ένα άλλο αστέρι ήταν ακριβώς πάνω στον άξονα της Γης και εκτελούσε χρέη Πολικού αστέρα. Ήταν ο Thuban, η αλλιώς η "ουρά του Δράκου", το α στον αστερισμό του Δράκου.

Ακόμα πιό παλιά - πριν 13000 χρόνια - οι άνθρωποι της λίθινης εποχής έβλεπαν τον Βέγα στον αστερισμό της Λύρας να είναι το μοναδικό ακίνητο αστέρι στον ουρανό. Αρκετοί μονόλιθοι έχουν βρεθεί να δείχνουν τον Βέγα ακριβώς, κάτι που πυροδότησε τους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας και τους θιασώτες των UFO. Μπορεί ο Βέγα σήμερα να είναι ένα τυχαίο άστρο, πριν 13000 χρόνια ήταν το μοναδικό άστρο στον ουρανό που δεν κινιόταν!
Το ίδιο θα επαναληφθεί σε 13000 χρόνια από σήμερα. Όποιoς σκοπεύει σε 13000 χρόνια να πλεύσει στον Ατλαντικό πρέπει να το θυμάται αυτό. ;-) Ο Βεγα θα δείχνει τότε τον Βορρά, ο Πολικός θα είναι ασήμαντος.
Ο Βέγα παίζει ρόλο στην καταπληκτική ταινία Contact με την Jodie Foster, βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Carl Sagan.

Στο νότιο ημισφαίριο τα πράγματα είναι ζόρικα όπως είπα ήδη. Ο άξονας περιστροφής της Γης (σήμερα) δεν περνάει από κανένα ορατό άστρο. Περνάει από το σ του Οκτάντου, αλλά αυτό είναι τελείως αμυδρό αστέρι και δεν το βλέπει σχεδόν κανείς.
Δεν υπάρχει δλδ. κανένα αστέρι να μας δείξει τον Νότο. Εκτός από τον Σταυρό του Νότου - γι' αυτό είναι και τόσο διάσημος αστερισμός. Ο Σταυρός όμως δεν είναι επάνω στόν άξονα της Γης. Δείχνει προς αυτόν.



Αν επεκτείνουμε τον μεγαλύτερο άξονα του Σταυρού 4.5 φορές θα βρούμε τον Νότο.
Το πρόβλημα είναι ότι ο Σταυρός δεν βρίσκεται εύκολα στον ουρανό. Δεν έχει κάποιο χαρακτηριστικό σχήμα με λαμπρούς αστέρες και αν δεν τον ξέρεις, δεν τον βρίσκες. Συμπληρωματική δυσκολία είναι ότι κάπου εκεί κοντά υπάρχει μιά άλλη τετράδα - λαμπρότερων - αστεριών που έχει περίπου το ίδιο σχήμα αλλά δείχνει αλλού γι' αλλού. Αν πάρεις τον ψεύτικο Σταυρό γιά σημάδι, την πάτησες. Ο ψεύτικος Σταυρός αποτελείται από τον δ και κ της Καρίνας καθώς και από τον ι και ε του αστερισμού των Πανιών. Παλιότερα υπήρχε ένας αστερισμός που λέγονταν Πλοίο αλλά ήταν τόσο τεράστιος που τον χώρισαν σε ανεξάρτητους αστερισμούς, Καρίνα, Πανιά και Κατάστρωμα.

Γιά να βρούμε τον (σωστό) Σταυρό του Νότου πρέπει να διακρίνουμε πρώτα το Άλφα και το Βήτα του Κενταύρου. Αυτό τουλάχιστον είναι εύκολο. Είναι τα 2 λαμπρότερα αστέρια στον νότιο ουρανό. Το Άλφα του Κενταύρου είναι και ο κοντινότερος μας γείτονας, μόλις 4.5 έτη φωτός μακριά.
Προεκτείνοντας λοιπόν την νοητή γραμμή του α και β του Κενταύρου βρίσκουμε την κορυφή του Σταυρού του Νότου, τον ξεχωρίζουμε από τον ψεύτικο Σταυρό, προεκτείνουμε τον μεγαλύτερο άξονα του Σταυρού και βρίσκουμε τον Νότο. Εδώ σε θέλω κάβουρα ;-)


Όταν ο Νίκος Καββαδίας έγραφε

το Άλφα του Κενταύρου μιά νυχτιά
με το παλινώριο πήρα κάτου

μάλλον έψαχνε να βρει τον Σταυρό του Νότου. Το παλινώριο και ο αστρολάβος είναι πρόγονοι του εξάντα. Όλα αυτά τα όργανα χρησιμεύουν γιά να μετράμε γωνίες (σε άλλο ποστ αυτά).
Δεν είμαι σίγουρος, τι ακριβώς σημαίνει ο παρακάτω στίχος

είναι παράξενα της Ίντιας τα φανάρια
και δεν τα βλέπεις καθώς λένε με το πρώτο

Δεν μπορώ να φανταστώ, σε τι θα μπορούσαν να είναι "παράξενα" τα φανάρια (= φάροι) στις Ινδίες. Ένας φάρος είναι παντού ένας φάρος. Ίσως - δεν ξέρω - ο Καββαδίας να εννοεί πάλι τον Σταυρό του Νότου.

Καλά μας ταξίδια. Με αγαπημένα πλοία, σε αγαπημένες θάλασσες και με αγαπημένους ανθρώπους.

****
Υ.Γ. Όλες οι φωτογραφίες από την Βικιπέδια. Με απλό κλικ γιά μεγένθυση. Πολλά στοιχεία τα είχα στο κεφάλι μου έτσι κι αλλιώς, η Βικιπέδια με βοήθησε να τα ξαναθυμηθώ και να τα βάλω σε μιά σειρά.

Υ.Υ.Γ. Το παραπάνω ποστ είναι τελείως σουρεαλιστικό, αν αναλογιστεί κανείς από που ξεκίνησα και που κατέληξα. Γράφοντας όμως γιά τον Βέγα, γράφω γιά τον εαυτό μου. Εγώ είμαι εκείνος που κάνει αυτούς τους τεράστιους και δαιδαλώδεις συνειρμούς στο μυαλό του. Εγώ είμαι εκείνος που ξεκίνησε από μιά ειρωνία εναντίον των new age βλακειών γιά να περάσει από τον Πολικό, τον Βέγα, τον Σταυρό του Νότου, το Άλφα του Κενταύρου και να καταλήξει στον Καββαδία.

Υ.Υ.Υ.Γ. Το κερασάκι είναι ότι όλο αυτό το σουρεάλ κείμενο αποτελεί μόνο το πρώτο μέρος όσων έχω στο κεφάλι μου. Αρχικά γιά τον Ωρίωνα σκόπευα να γράψω, μιάς και εκείνη που από όλους τους άλλους αστερισμούς αυτόν προτιμάει βρίσκεται διαρκώς στο μυαλό μου. Σταματάω όμως εδώ γιά να μην παραγίνει σεντόνι το σεντόνι. Γιά τον Ωρίωνα, τον εξάντα και τα GPS ίσως μιά άλλη φορά. ;-)